Σκεφτόταν η Ιφιάδα, εκείνη την ασήμαντη και μικρή πολυγωνική πέτρα που όπως ιστορεί ο μύθος, ζούσε σκαλωμένη στις παρυφές μιας  μακρινής βουνοκορφής. Παρασύρθηκε όμως από το δυνατό χαλάζι  που κατέκλυσε την περιοχή της και ταξίδεψε πέρα από τη θέλησή της, ξεπερνώντας εμπόδια αδιανόητα, για να χρησιμοποιηθεί από το χέρι αδιάντροπου ληστή εναντίον ανυποψίαστου οδοιπόρου, τον οποίο ο ληστής κατάκλεψε και τραυμάτισε θανάσιμα με ανήκουστη αγριότητα. Μεταφέρθηκε έπειτα από μάρτυρες, στάδια μακριά, ως αποδεικτικό στοιχείο προς τις Αρχές, έχοντας επάνω της νωπά ακόμη τα σημάδια αίματος  του δηωμένου θύματος, ξεχάστηκε όμως από αμέλεια, σε μια άλλη σύγκρουση στο μεσόδρομο, κι εκεί, την συνάντησε το πόδι ενός παιδιού. Την κλώτσησε στον πλακόστρωτο δρόμο να περιμένει την επιστροφή του ληστή από την πώληση  των τιμαλφών του  νεκρού, για να σκοντάψει ακριβώς πάνω  της το κάρο του, σ’ αυτήν την ίδια μικρή πολυγωνική πέτρα, ν’ αναποδογυρίσει και να γκρεμιστεί  εξ αιτίας της, στον σκοτεινό γκρεμό της Νέμεσις.  

Αυτή η ιστορία σαν σπίθα φούντωσε τη φωτιά στο νου της σεπτής ιέρειας Ιφιάδας, καθώς ο Μορφέας  αργούσε να την πάρει στην αγκαλιά του κι απόψε. Ανακάθισε και ζέστανε τη μνήμη της.

Αν ο Ιάσωνας μονολογούσε τώρα,  δεν είχε πνιγεί στην  αγκαλιά του πλήθους και την είχε ακούσει, λίγο πριν  ξεκινήσει από την Ιωλκό, αν δεν είχε τραβήξει το χέρι του αναγκασμένος σχεδόν από τους φίλους του, την ώρα που το φιλούσε εκείνη η τιμημένη από όλους μάντισσα και αν πρόσεχε τα  λόγια της, αν δεν είχε φερθεί τόσο επιπόλαια ο φιλόδοξος πρίγκιπας,  ίσως τότε…

Ίσως τότε συλλογίστηκε,  να είχαν δυσαρεστηθεί περισσότερο οι Θεοί. Θυμώνουν όταν ένας θνητός ξεφεύγει από την Μοίρα του και είναι πιθανό να είχε πέσει πάνω στην πρεσβύτισσα, την σεβαστή ιέρεια της Αρτέμιδος, η οργή τους, που θέλησε να τον προειδοποιήσει η αστόχαστη, για το δυσοίωνο της εκστρατείας της Αργούς.

Αλλά πάλι, αναρωτιόταν η γριά μάγισσα, αφού πέτρες κι εμείς μικρές και πολυγωνικές είμαστε, που η Μηχανή του Σύμπαντος μας  θέλει όργανά της,  τυχαία ποτέ δεν ζούμε τις στιγμές μας.

Ποιος ξέρει τί είναι πιο χρήσιμο και για ποιον στο τέλος τέλος.

11/6/2023

(Φωτογραφία κειμένου: Αλέξανδρος Βασιλάκος)

Subscribe now

Share

Share

Share Ανοιχτά Τετράδια

Share

Σαν το μελάνι η φήμη τρύπωνε παντού: στους δρόμους, στα σπίτια, στις ταβέρνες, στα θέατρα- όπου μπορούσε να συναντήσει το νου των ανθρώπων και να τον μολύνει.

Δεν χρειάστηκε χρόνος πολύς. Μέχρι ν’ αδειάσει το φεγγάρι, η πόλη ήταν αιχμάλωτη της σύγχυσης, του πανικού και του φόβου. Βοήθησαν κι οι Συντεχνίες. Αυτό είναι αλήθεια. Γιατί η μια έριχνε την ευθύνη στην άλλη κι ο διχασμός έκανε τους ανθρώπους χειρότερους. Καλό η διχόνοια προσφέρει μόνο στο κακό. 

Όταν μάθαμε πως ο Κόσμος μας θα τελείωνε μέχρι να γεμίσει το επόμενο φεγγάρι, όλοι ρωτούσαν πώς και γιατί. Τότε η Συντεχνία των Ασωμάτων πρώτη, θέλησε να επωφεληθεί από την αναταραχή που επικράτησε και κατηγόρησε την Συντεχνία των Ακεφάλων πως έφταιγαν τα εγκλήματά της για την επερχόμενη απόλυτη καταστροφή. Με τη σειρά της, η Συντεχνία των Ακεφάλων απάντησε στις συκοφαντίες των αντιπάλων της με φιλιππικούς και κατάρες, καταγγέλλοντας πως όλη αυτή η φήμη για το  επικείμενο τέλος του κόσμου μας, δεν είναι παρά μια ακόμη καλοστημένη συνομωσία της κυρίαρχης τάξης και των εκπροσώπων της, δηλαδή των Ασωμάτων. Κανείς δεν υπήρξε προνοητικός ώστε να σταματήσει εγκαίρως τις αλληλοκατηγορίες. Όλοι τους ξέχασαν πως είναι εύκολο να διχάσεις τους ανθρώπους αλλά πολύ δύσκολο να τους ενώσεις πάλι, για να αντισταθούν σε έναν υπέρτερο  κίνδυνο.  Και δεν έφτανε αυτό. Κανείς τους δεν σκέφθηκε πως αλληλοκατηγορώντας η μία παράταξη την άλλη, αποδέχονταν και οι δύο, αφού χρησιμοποιούσαν τη φήμη για τα μικροσυντεχνιακά τους οφέλη, την καταστροφική της δυναμική.

Κι έτσι αποδείχθηκε η φήμη ισχυρότερη από τα λόγια και τους  φανατισμούς. Κι οι άνθρωποι που ήρθαν αντιμέτωποι με το Κακό, δεν είχαν τίποτα να αντιπαρατάξουν απέναντί του.

Όσοι  κρυφθήκαμε στην Βιβλιοθήκη της Πόλης για να σωθούμε ή βρήκαμε καταφύγιο στα  υπόγειά της, ανάμεσα σε χειρόγραφα πεταμένα και ποντικοφαγωμένα, σε σελίδες σκισμένες και σαρακοφαγωμένες, πεινασμένοι και απελπισμένοι, γίναμε μάρτυρες του ανείπωτου. Ακόμη εδώ βρίσκομαι και σου γράφω.

Γιατί όταν οι άνθρωποι, οι άνθρωποί μας, βρέθηκαν αβοήθητοι απέναντι στο Κακό, κατάλαβαν πως η ελπίδα τους είχε ηλικία, γερασμένη ήδη και χωρίς μεγάλες αντοχές. Κι εκεί οι Ακέφαλοι που πίστευαν στο μετά και στην αθανασία της Ψυχής φάνηκαν στεγνωμένοι και λίγοι, όπως και οι Ασώματοι, που είχαν ευαγγέλιό τους την πραγματικότητα και το τώρα, επίσης στάθηκαν ανίκανοι να διαχειριστούν μια άυλη αλλά πανίσχυρη και δαιμονική δύναμη.  Τι έμενε;  Μόνο το σώζων εαυτόν σωθήτω .

Όταν η ζωή τελειώνει σε χρόνο προσδιορισμένο για έναν άρρωστο, κι εκείνος το ξέρει, θα θελήσει να ζήσει ό,τι δεν έζησε ως τότε. Γι’ αυτό και  οι άνθρωποί μας έγιναν απερίγραπτοι κι οι πράξεις τους ακατονόμαστες.

Ψωμί σ’ όλη τη διαδρομή του φεγγαριού ούτε ζυμώθηκε ούτε έβγαλε φούρνος από τα σπλάχνα του. Η γη λεηλατήθηκε στυγνά το ίδιο και τα σπίτια που είχαν βιός. Καμιά δημόσια υπηρεσία δεν έμεινε ανέγγιχτη. Τα σχολεία έκλεισαν και τα παιδιά έζησαν το πανηγύρι του δαίμονα λες και ήταν γιορτή. Ο εχθρός βρήκε ευκαιρία να δικάσει μόνος του τον εχθρό του, οι άντρες να ατιμάσουν τις γυναίκες που επιθυμούσαν κρυφά, οι γυναίκες να εκδικηθούν τους άντρες που μίσησαν, η λαγνεία να κυκλοφορεί γυμνή στους δρόμους και στις γειτονιές.  Ένας ατέρμων κοχλίας αντλούσε από το Κακό κι από το φόβο και έλουζε τις ψυχές του διπλανού σου με καταστροφική απόγνωση. Οι Οίκοι των Συντεχνιών καταστράφηκαν νωρίς και οι ηγέτες τους διαπομπεύθηκαν  και δολοφονήθηκαν, αφού θεωρήθηκαν συνυπεύθυνοι από τον όχλο για το τέλος που ερχόταν. Πλησιάζοντας οι μέρες, οι πλατείες και τα σοκάκια γέμισαν πτώματα που παρέμεναν άταφα, δυσωδούσαν κι αρρώσταιναν το μυαλό. Οι φωνές των γυναικών που αντιστέκονταν στην παράνοια της αντρικής ορμής σκέπαζαν τις φωνές  των παιδιών που βιάζονταν, των ληστεμένων οικογενειών και των αναίτιων φόνων. Η κόλαση ήταν εδώ. Θα θυμάμαι μέχρι να κλείσω τα μάτια μου, πως ο άνθρωπος είναι το πιο αδύναμο, απροστάτευτο, φοβισμένο και γι’ αυτό επικίνδυνο ον πάνω στη γη.

Πλησιάζοντας η γέμιση του φεγγαριού, ένας σεισμός που οι αστρολόγοι είχαν προβλέψει μήνες τώρα, έφερε την κατάρρευση κάθε πιθανής άμυνας. Θεωρήθηκε ένας ακόμη οιωνός, μια περίτρανη απόδειξη του επικείμενου τέλους. Τα σπίτια που κατέρρευσαν έγιναν φωλιές αγριότητας και παγίδες θανάτου. Καραδοκούσαν κρυμμένοι εκεί, μεταμορφωμένοι κανίβαλοι οι πρώην φιλήσυχοι γείτονες μας. Δεν θέλω να σου αναφέρω ονόματα, είναι κρίμα, νεκροί πια να τους θυμάσαι έτσι.

Ο μισός πληθυσμός της πόλης, αφανίστηκε από χέρια οικεία. Τίποτα, κανένα αίσθημα, καμιά ιδέα, κανένα άλλοθι δεν στάθηκε όρθιο και ικανό να σταματήσει αυτή την  αδυσώπητη λαίλαπα. Ίσως η ψυχή μας να είχε παραδοθεί χρόνια πριν στον αόρατο εχθρό, τα τείχη του εαυτού μας  να είχαν ισοπεδωθεί πριν φτάσει ο στρατός του.

Την νύχτα που το φεγγάρι ολόγιομο εμφανίστηκε στον ορίζοντα,  ο όχλος των κουρελήδων πια κατοίκων της πρώην ένδοξης πόλης μας, συγκεντρώθηκε  στην κεντρική πλατεία  να το καλωσορίσει σαν τους οπαδούς του Θανάτου. Εκεί στήθηκε ένα μεγάλο και οργιώδες γλέντι που στόχο του είχε πια, να προλάβουν οι ίδιοι οι άνθρωποι να καταστρέψουν την Πόλη και τους εαυτούς τους, πριν το κάνει κάποιος άλλος.

Δάκρια στα μάτια μου τρέχουν ποτάμι. Αυτό που είδαν, από το μικρό παράθυρο της Ιερής Κρύπτης της Βιβλιοθήκης, μαζί με τους συντρόφους μας  δεν μπορώ να το μοιραστώ με ψυχή ζωντανή. Καθώς προχωρούσε η ώρα, η παράκρουση έφτανε στην κορύφωσή της και ο Θάνατος χόρευε πάνω από τα κεφάλια των ανθρώπων. Μπορούσες να τον μυρίσεις, να τον δεις, να τον ψαύσεις.

Κορμιά γυμνά, κορμιά νεκρά, μέλη αποδεκατισμένα, η μανία του  μηδενός και η έκσταση του τίποτα εξουθένωνε και παρέλυε τις ορμές.  Κουρασμένοι και ανίκανοι να στηρίξουν τον εαυτό τους έπεσαν σε λήθαργο βαθύ όσοι σώθηκαν, εκεί ανάμεσα στους νεκρούς που πριν ήταν  συγγενείς, φίλοι, γείτονες.

Αλλά ξημέρωνε. Ξημέρωνε κι ο Κόσμος ήταν στην θέση του.  Όχι όμως κι ο δικός μας.

Η φήμη δικαιώθηκε: το τέλος του Κόσμου, ήταν το τέλος του  Κόσμου μας.

Οι λίμνες, τα ποτάμια, τα βουνά, ο ουρανός, ήταν όλα στη θέση τους. Τα πουλιά φοβισμένα από την τρέλα μας, έφυγαν μα η ηχώ της παρουσίας τους έφτανε ως εμάς. Ο δικός μας Κόσμος είχε βυθιστεί οριστικά στο σκοτάδι.

Είθε γιέ μου, το σκοτάδι που φέρουμε μέσα μας, εμείς οι άνθρωποι, όσοι απομείναμε, να βρει γαλήνη και προορισμό σ’ αυτό  το φως που μόλις  ανατέλλει.

Αμήν.

15/5/2023

Γκάταμπον σημαίνει χώρα του Θυμού.  Λες και κάτι υπάρχει στον αέρα, οι κάτοικοι της χώρας αυτής γεννιούνται θυμωμένοι. Παρότι ο τόπος ήταν και παραμένει,  ένας μικρός Παράδεισος.

Μανιασμένοι καβγάδες ξεκινούν καθημερινά στους δρόμους και στα σπίτια, στις δημόσιες υπηρεσίες και στα καταστήματα του Γκάταμπον, με ασήμαντες αφορμές. Τα παιδιά γυρνούν από το σχολείο συνήθως μωλωπισμένα  από φοβερούς τσακωμούς. Οι δάσκαλοι  φορούν  σαν παράσημα τις γρατζουνιές και τα  τραύματα από τις ζαβολιές και τις σκανδαλιές των μαθητών τους, ενώ τα αυτοκίνητα  που κυκλοφορούν  μετρούν την ηλικία τους, από το  τελευταίο τρακάρισμα των οξύθυμων οδηγών τους.    

Οι Σοφοί της χώρας λένε πως φταίει  η απώλεια νοήματος. Όχι οποιουδήποτε νοήματος. Εννοούν πως η ζωή σ’ αυτή τη χώρα  εξαντλώντας κάθε προτεινόμενο νόημα, εξάντλησε μαζί κι  όλες τις πιθανότητες να βρει έναν σπουδαίο προορισμό.  Και τη Θρησκεία  και τις ποικιλώνυμες ιδεολογίες  και  τον πλούτο, δοκίμασαν οι Γκαταμπονέζοι, πλην …ματαίως.  Έμειναν μόνον οι φόβοι, τα απωθημένα, τα αδικαίωτα αισθήματα και ο ανυπότακτος  απόγονός τους… ο θυμός.

 Γι’ αυτό και οι Σοφοί,  αποφάσισαν να ιδρυθεί στην χώρα ένα Τάγμα. Το ονόμασαν  Τάγμα του Νοήματος. Το  επάνδρωσαν  οι λιγότερο θερμοκέφαλοι πολίτες του Γκάταμπον, με βασικό καθήκον τους να ψάξουν εκτός συνόρων, σε άλλες χώρες, ένα επαρκές κι ελπιδοφόρο νόημα ζωής.  Δόθηκε στο καθένα από τα μέλη του Τάγματος, χρυσός και ένα σακί γεμάτο ευχές και προσδοκίες. Η επιστροφή τους ορίστηκε σε ένα χρόνο από την ημέρα της αναχώρησής τους. Το πλήθος ωστόσο που συγκεντρώθηκε στα τείχη της πόλης, τους αποχαιρέτησε δύσπιστο και προκατειλημμένο για το μέλλον της αποστολής. «Φεύγουν για να αποφύγουν μελλοντικούς καυγάδες οι δειλοί -αυτό είναι όλο.» σκέφτονταν από μέσα τους.

Την τακτή ημερομηνία επέστρεψαν οι μισοί απεσταλμένοι. Όσοι δεν γύρισαν ποτέ,  ήταν είτε γιατί σκοτώθηκαν σε καβγάδες στις ξένες χώρες είτε γιατί ξέμειναν σ’ αυτές, απορροφημένοι σε ανολοκλήρωτες μάχες και τσακωμούς που ξεκίνησαν οι ίδιοι. Τα νοήματα  που έφεραν στον Βασιλιά και στο Συμβούλιο των Σοφών όμως, ήταν λεπτές κλωστές, αδύναμες να σηκώσουν τους  ελέφαντες τόσων Θυμών.  Η τεχνολογία, είπε ο ένας. Τα ταξίδια έλεγε ο άλλος. Ο έρωτας έλεγε ο τρίτος. Η επιστήμη έλεγε ο τέταρτος. Το Συμβούλιο απελπίστηκε.

Ο Ραούλ Χαντί  στάθηκε μπροστά στο  Βασιλικό Συμβούλιο με μεγάλη συστολή αρχικά αλλά όταν κοίταξε τους παριστάμενους τα μάτια του έλαμψαν.

«Βρήκα το νόημα της ζωής!» είπε και όλοι τον κοίταξαν με επιφύλαξη.  Είχαν περάσει πριν από αυτόν ήδη  69  απεσταλμένοι που είχαν απογοητεύσει το Συμβούλιο. 

«Και ποιο είναι το νόημα της ζωής που βρήκες;» τον ρώτησαν.

Έβαλε το χέρι του στη τσέπη του και έβγαλε ένα πουγκί.

«Αυτό» τους έδειξε.

«Τι είναι αυτό; Μήπως χρήματα; Μήπως διαμάντια;» αναρωτήθηκαν οι Σοφοί.

Ο Ραούλ άνοιξε το πουγκί και κράτησε στα χέρια του  ένα όστρακο. Το ελικοειδές  σχήμα που υπήρχε στο κέλυφος  του όστρακου ήταν πράγματι εντυπωσιακό…

«Προσπαθείς να κοροϊδέψεις τον Βασιλιά σου;» εξαγριώθηκαν οι Σοφοί κι ετοιμάστηκαν για τον επερχόμενο καβγά. «Αυτό είναι ένα όστρακο! Το ξέρουμε όλοι…»

«Ναι είναι ένα όστρακο, μα μέσα του κρύβει ένα μαργαριτάρι. Κι αυτό το μαργαριτάρι δεν είναι ένα τυχαίο μαργαριτάρι. Όποιος το αγγίξει χαίρεται την Αθανασία. Μου το εμπιστεύθηκαν οι τελευταίοι Αλχημιστές της Ανατολής.»

«Την Αθανασία;» είπαν έκπληκτοι  οι Σοφοί. «Αυτό αλήθεια είναι ένα εντυπωσιακό νόημα. Δείξε μας πως  μπορούμε να γίνουμε Αθάνατοι.»

«Πολύ φοβάμαι πως το Γκάταμπον όπως είναι σήμερα, δεν μπορεί να γίνει πατρίδα του.» είπε ο Ραούλ.

«Γιατί;» παρενέβη ο Βασιλιάς. «Τι λείπει από τη γη μας ;»

«Κάνουν πολλή φασαρία οι πολίτες σας  υπερασπιζόμενοι τους εαυτούς τους. Όμως ο θεμελιώδης Λόγος μπορεί και να κρύβεται στον ελάχιστο ψίθυρο. Αν συνεχίσουν έτσι οι κάτοικοι του Γκάταμπον,  δεν θα βρουν ποτέ τον τρόπο να νιώσουν με όλες τις αισθήσεις τους, τη στιγμή που το  όστρακο θα είναι έτοιμο να αποκαλύψει το μαγικό μυστικό του και να χαρίσει την αθανασία σε όποιον το ακουμπήσει.»

Την στιγμή που όλο το Συμβούλιο είχε πέσει σε περισυλλογή, οι πόρτες της Αίθουσας παραβιάστηκαν και ένας μαινόμενος μασκοφόρος εμφανίστηκε. Με το μαχαίρι του επιτέθηκε στον Ραούλ Χαντί και του επέφερε τρία θανατηφόρα χτυπήματα. Καθώς ξεψυχούσε πεσμένος στο πάτωμα ο νεαρός απεσταλμένος, το όστρακο γλίστρησε  από τα χέρια του και με δύναμη έπεσε στο πάτωμα. Με τις μπότες του ο μασκοφόρος εκδικητής το ποδοπάτησε πολλές φορές, κομματιάζοντάς το. Από το εσωτερικό του ένα ανήλικο μαργαριτάρι, άδοξα μπουσούλησε λίγα μέτρα και πέθανε κι αυτό. Οι φρουροί του παλατιού με κινήσεις αστραπιαίες σκότωσαν τον παρανοϊκό δολοφόνο. Κανείς  ποτέ δεν έμαθε τους λόγους  αυτής της τόσο εκδικητικής στάσης του.

«Κρίμα είπαν οι Σοφοί, ήταν μια πρόταση που θα μπορούσε να δώσει νόημα στη ζωή μας. Μαζέψτε τα πτώματα και ετοιμάστε το επόμενο Τάγμα Απεσταλμένων.»

7/5/2023

Συνένετευξη των δύο δημιουργών στη Φωτεινή Λαμπρίδη με αφορμή τις εμφανίσεις στο Καφεθέατρο

Είναι η πρώτη φορά που δύο σημαντικοί στιχουργοί, ενώνουν το ρεπερτόριο τους σε κοινή συναυλία. Το κάνουν συχνά τραγουδιστές, το έχουν κάνει συνθέτες και τραγουδοποιοί.

Συνένετευξη στη Φωτεινή Λαμπρίδη με αφορμή τις εμφανίσεις στο Καφεθέατρο

Η Λίνα Νικολακοπούλου και ο Παρασκευάς Καρασούλος, μάζεψαν τα τραγούδια τους και είδαν πως μεταξύ τους συνομιλούν, δημιουργώντας μια κοινή αφήγηση. Έτσι ξεκίνησαν ήδη οι συναυλίες στο Αθηναϊκό Καφεθέατρο με ερμηνευτές τους Απόστολο Κίτσο, Παναγιώτη Λάμπουρα και Θοδωρή Νικολάου.  Δεν είναι τυχαίο φυσικά, ότι πρόκειται για δύο δημιουργούς, που δεν περιορίζονται στον στιχουργικό τους ρόλο.

Η Λ. Νικολακοπούλου έχει στο βιογραφικό της πολλές μουσικές παραστάσεις, ο Π. Καρασούλος επίσης έχει αντίστοιχη εμπειρία και αγάπη στο ακρόαμα και στη συγγραφή θεατρικών έργων. Εκτός από πολυτραγουδισμένοι στιχουργοί, έχουν κι οι δυο τους βαθιά αγάπη για το παρόν και το μέλλον του ελληνικού τραγουδιού.  «Ήταν ανάγκη, επιλογή και πρόταση αυτό το «μαζί», με πολλούς αποδέκτες σε μια εποχή βαθύτατης διάλυσης και μοναξιάς» λέει ο Π. Καρασούλος στο tvxs και η Λ. Νικολακοπούλου προσθέτει πως «Είναι η στιγμή που κάνει αναγκαία αυτή τη σύμπραξη. Ο Λόγος άλλωστε είναι η αιτία που αγαπά ο κόσμος το τραγούδι, σε μια  γκρίζα εποχή μεγάλης  σύγχυσης».

Πως προέκυψε η ανάγκη της συνεργασίας αυτής;

Λίνα Νικολακοπούλου: Για μένα κριτήριο ουσιαστικό είναι αν μπορώ να επικοινωνήσω και να συνεννοηθώ αβίαστα με έναν άνθρωπο. Πράγμα που έγινε όταν ξαναβρεθήκαμε με τον Παρασκευά. Συναντηθήκαμε και πάλι στην ΕΔΕΜ, όπου και συντονιστήκαμε στις απαραίτητες κινήσεις που έπρεπε να κάνουμε ως  δημιουργοί για να διεκδικήσουμε τα αιτήματά μας. Η πολύχρονη τριβή και των δυο μας στο πώς υλοποιεί κανείς ιδέες, πως «εφευρίσκει» τρόπους και τόπους για να επικοινωνήσει  το όραμα ή την αισθητική του, στάθηκε αποφασιστικό κίνητρο ώστε να πει κανείς το «ναι» σ’ αυτή την σύμπραξη. 

Παρασκευάς Καρασούλος: Η ΕΔΕΜ κι ο κοινός μας αγώνας  για την προστασία των δικαιωμάτων των Ελλήνων δημιουργών, μας έδωσαν την πρώτη χαρά του «μαζί». Εκεί και συζητήσαμε την προοπτική της καλλιτεχνικής συνεργασίας μας. Την φανταστήκαμε ως μια μουσική συνομιλία των έργων μας, με φωνές νέων ερμηνευτών. Ήταν ανάγκη, επιλογή και πρόταση αυτό το «μαζί», με πολλούς αποδέκτες σε μια εποχή βαθύτατης διάλυσης και μοναξιάς. Έτσι κι αλλιώς το νήμα της μεταξύ μας σχέσης  έχει παλιά εκκίνηση: από το «Ολογράφως», και την έκδοσή του σε επιμέλεια δική μου, το 1991. Γι αυτό και η συνάντησή μας λειτούργησε αυθεντικά, ειλικρινά  και αγαπητικά.   

Πως διαμορφώσατε τον πυρήνα του προγράμματος;

Λίνα Νικολακοπούλου: Πάρα πολύ απλά, αυτό που λέμε λαϊκά, ρεφενέ. Έφερε ο καθένας τα δικά του δώρα, ώστε να μην λείψει τίποτα σ’ αυτή τη γιορτή … Αλλά το εντυπωσιακό ήταν πως οι τρεις νέοι ερμηνευτές, ήρθαν κοντά μας φέρνοντας τις σημειώσεις και τις επιλογές τους από τα έργα μας και μάλιστα τραγούδια που τους συντρόφευαν από την πολύ νεανική τους ηλικία. Η έκπληξη ήταν ακόμα πιο μεγάλη όταν στην πορεία διαμόρφωσης του προγράμματος, διαπιστώσαμε πως τα τραγούδια μας συνομιλούσαν μεταξύ τους. Δημιουργήθηκε έτσι πολύ εύκολα, μια ενιαία  αφήγηση, που την απολαμβάνει το κοινό που παρακολουθεί τις παραστάσεις, χωρίς εμπόδια ή παραφωνίες. Επίσης πήραμε όλα τα μέτρα, ώστε στα τραγούδια και με δεδομένο τη μικρή ορχήστρα, κάθε συνθέτης να διατηρεί τα χαρακτηριστικά και την ιδιαίτερη μουσική του ταυτότητα.

Παρασκευάς Καρασούλος: Στην πρώτη συνάντησή μας, ήταν τόσο μεγάλη η συγκίνηση, καθώς βρεθήκαμε μπροστά σε ένα υλικό τόσο αγαπημένων τραγουδιών – αναφορών, που δεν ξέραμε πώς να ορίσουμε την αναγκαία οικονομία χρόνου που απαιτεί μια παράσταση. Κι αυτό το νιώσαμε και εμείς και οι νέοι ερμηνευτές, που είχαν έρθει με δικές τους προτάσεις και λίστες τραγουδιών μας. Χαρήκαμε, γελάσαμε και συγκινηθήκαμε πολύ και μακάρι έτσι απρόσκοπτη να είναι πάντα κάθε συνάντηση δημιουργών.

Δεν έχουν συνεργαστεί ξανά δύο στιχουργοί, γιατί δεν υπάρχει προηγούμενο κατά τη γνώμη σας;

Λίνα Νικολακοπούλου: Είναι η στιγμή που κάνει αναγκαία αυτή τη σύμπραξη. Ο Λόγος άλλωστε είναι η αιτία που αγαπά ο κόσμος το τραγούδι, σε μια  γκρίζα εποχή μεγάλης  σύγχυσης. Ο Λόγος προσθέτει κύρος στο τραγούδι. Γι αυτό και χρειάζεται να θυμίσουμε σε όλους και να θυμηθούμε και εμείς τους λόγους που γέννησαν τα τραγούδια αυτά, που αγαπήθηκαν και συνεχίζουν να αγαπιούνται. Γιατί το τραγούδι, διατηρεί ακόμη την δύναμή του και το βλέπουμε μέσα από τη συνεχή παρουσία του στα ραδιόφωνα αλλά και στη ζωντανή συνάντησή του  με τον κόσμο. Παραμένει ένας δεσμός συγκινητικά ακατάλυτος.

Παρασκευάς Καρασούλος: Είναι ένα τολμηρό εγχείρημα σε όλα τα επίπεδα, που πιστεύω πως η σχέση μας και τα ίδια τα  έργα, το επιτρέπουν και το υποστηρίζουν. Αργά, αλλά στην ώρα του γιατί νομίζω πως και εμείς αλλά κυρίως ο κόσμος κι ο χρόνος το έχουν τώρα μεγάλη ανάγκη.

Ποια είναι η θέση του στιχουργού σήμερα στη συνείδηση του κόσμου αλλά και στη  βιομηχανία του τραγουδιού;

Λίνα Νικολακοπούλου: Είναι σαφής: το  κοινό και τιμά και αναγνωρίζει τη θέση των ανθρώπων του Λόγου στην Τέχνη του τραγουδιού.  Για τη βιομηχανία του δίσκου τώρα, πάσχει και  ταλαιπωρείται και η ίδια από την  μεγάλη και δομική Κρίση που την συνταράσσει τα τελευταία χρόνια  και άρα μοιραία ταλαιπωρεί όλα τα μέρη της και τους στιχουργούς πρώτιστα.

Παρασκευάς Καρασούλος: Όσο  συνεχίζουμε να τραγουδάμε τις ζωές μας, θα αγαπάμε και θα σε σεβόμαστε αυτούς που αποτυπώνουν με το λόγο τους στα τραγούδια μας, στιγμές και συγκινήσεις μας. Κι όσο συμβαίνει αυτό, τόσο και πιο αμήχανα θα συμπεριφέρεται η βιομηχανία του δίσκου σ’ αυτό το «ελληνικό φαινόμενο»: τους στιχουργούς με το ειδικό βάρος στην ποιητική ιστορία του τόπου μας. 

Ποια είναι τα κοινά σας σημεία, κοινές διαδρομές ή αναφορές στον στιχουργικό λόγο;

Λίνα Νικολακοπούλου: Η αγάπη στη λογοτεχνία, στην ποίηση και στα εικαστικά. Η πίστη και η αφοσίωση και των δύο μας νομίζω στην Τέχνη του Τραγουδιού.

Παρασκευάς Καρασούλος: Αν οι άνθρωποι είναι χώρες, τότε οι δικές μας σίγουρα είναι όμορες και με ανοιχτά τα σύνορά τους η μια στην άλλη. Επιπλέον νομίζω πως και οι δύο, διατηρήσαμε  στέρεο και ευδιάκριτο το καλλιτεχνικό μας αίτημα όλα αυτά τα χρόνια, χωρίς εκπτώσεις και παρεκκλίσεις.

Ποιο τραγούδι ο ένας του άλλου, αγαπάτε περισσότερο;

Λίνα Νικολακοπούλου: Κάθε  φορά που ακούω το  «Τέτοια παράξενη ομορφιά» ή το «Άνθρωπος πέρασε από εδώ» συγκινούμαι βαθιά . Είναι υπέροχο που γυρίζω  σπίτι μετά τις παραστάσεις μας  και τραγουδώ τα τραγούδια  του Παρασκευά.

Παρασκευάς Καρασούλος: Αγαπώ τόσο πολύ το Λόγο της Λίνας, από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε. Μοιραία τα τραγούδια της συνδέουν στιγμές και μνήμες της ζωής μου. Όμως όταν ξανάκουσα τον «Δερβίση» στην παράστασή μας, ερμηνευμένο από τον Θοδωρή Νικολάου, δεν έπαψα να τον τραγουδώ κάθε μέρα…

1/1/2023 - TVXS

Subscribe now

Πολλές φορές το όμορφο
γίνεται τερατώδες
Κι άλλες φορές το άσχημο
μοιάζει μεγαλειώδες

Η Πεντάμορφη και το Τέρας - μια παλιά, πολύ παλιά ιστορία, που επέζησε μέσα στους αιώνες, αγαπήθηκε, διασκευάστηκε πολλές φορές (διατηρώντας ωστόσο τη διαχρονική της γοητεία), που μεταφέρθηκε στη σκηνή από τον Παρασκευά Καρασούλο και μια ομάδα σημαντικών δημιουργών και ερμηνευτών… ΑΛΛΙΩΣ, κυκλοφορεί τώρα και σε  αυτόνομη έκδοση με το κείμενο – έργο αλλά και τα τραγούδια της παράστασης  από την Μικρή Άρκτο!!

Στην Πεντάμορφη και το Τέρας … αλλιώς  τα στερεότυπα της αρχικής ιστορίας έχουν  προσαρμοστεί στην αλήθεια και στις ανάγκες των καιρών μας. Συγκεκριμένα, η Πεντάμορφη δεν είναι μόνο η  προσωποποίηση της καλοσύνης αλλά έχει και τις κακές και ανάποδες στιγμές της, ενώ το Τέρας μπορεί να είναι τερατωδώς άσχημο, αλλά αν ψάξεις λίγο πιο βαθιά μέσα του, μπορεί και να κρύβει μια καρδιά… χρυσή, που αποζητά μόνο την αποδοχή και την αγάπη. Μπορεί. Παραμένει βέβαια  αναλλοίωτη η ίδια βασική προαιώνια αρχή:  η αγάπη όταν λειτουργεί ως  μηχανισμός υπέρβασης των φαινομενικά ανυπέρβλητων δυσκολιών, μπορεί να τακτοποιήσει συμπληρωματικά τις διαφορές και τις διαφορετικότητες, αν υπάρχει λόγος. Και στην ιστορία της  Πεντάμορφης και του Τέρατος  υπάρχουν πολλοί.

Βλέποντας έτσι την ιστορία, με πολύ τρυφερότητα, χιούμορ αλλά κυρίως με πολλή μουσική, τραγούδι και φαντασία, η παράσταση Η Πεντάμορφη και το Τέρας… αλλιώς, παρουσιάστηκε ως  ένα παραμύθι ανατροπών, ικανό να μιλήσει και να μαγέψει, τις καρδιές μικρών και μεγάλων.

Ο  Παρασκευάς Καρασούλος, έχοντας ήδη υπογράψει ως συγγραφέας στο παιδικό θέατρο μεγάλες καλλιτεχνικές και εμπορικές επιτυχίες,  στην «Πεντάμορφη και το Τέρας … αλλιώς», παραδίδει ένα κείμενο δυνατό, γεμάτο χιούμορ, λυρισμό, δράση και  πολλά πανέμορφα  τραγούδια.

Την σκηνοθεσία της παράστασης που ανέβηκε στο Μικρό Παλλάς την σαιζόν 2022-2023, υπέγραψε  με πολύ κέφι και όρεξη ο Σταύρος Ράγιας , τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης επιμελήθηκε  ο ζωγράφος και σκηνογράφος Ανδρέας Γεωργιάδης ενώ τη μουσική αλλά και τα τραγούδια που θα βρείτε στο cd στην έκδοση, συνέθεσε ο Χρίστος Θεοδώρου, γεμίζοντας με το ταλέντο του, ρυθμούς και μοναδικά χρώματα το έργο. Έκπληξη της παράστασης ωστόσο υπήρξε  η συνύπαρξη επί σκηνής, δύο σπουδαίων ερμηνευτών: του Δώρου Δημοσθένους και της Βικτωρίας Ταγκούλη, που ερμήνευσαν τους βασικούς ρόλους αλλά και τραγούδησαν με το δικό τους μοναδικό τρόπο τα τραγούδια  στην παράσταση. Δίπλα τους ο ταλαντούχος ηθοποιός Αντώνης Γκρίτσης, στο ρόλο του ξωτικού – αφηγητή.

Για όσους είδαν την παράσταση, κείμενο και τραγούδια θα τους θυμίσουν τις στιγμές συγκίνησης και γέλιου που έζησαν. Για όσους πάλι δεν πρόλαβαν να την δουν, μπορούν διαβάζοντας το έργο κι ακούγοντας τα τραγούδια του cd, να φανταστούν όντως την Ιστορία της Πεντάμορφης… αλλιώς.

Το σχεδιασμό της έκδοσης επιμελήθηκε ο Ανδρέας Γεωργιάδης.

Προμηθευτείτε το βιβλίο εδώ

Η αγάπη είναι πάντα αγάπη για ένα όνομα συνδεδεμένο με ένα σώμα.Massimo Recalcati

«Αυτό το Φιλί έφυγε με τόση αγάπη και λαχτάρα από τον Αγαπημένο για να βρει τον Αγαπημένο του, που αναμενόμενο ήταν να νιώθει πολύ χαρισματικό. Γιατί και τα φιλιά έχουν αισθήματα και κυρίως το καθένα έχει το δικό του χαρακτήρα. Αλλιώς νιώθει, για παράδειγμα, ένα Φιλί Πεταχτό, που εξαντλεί τη ζωή του σε χρόνο σχεδόν ανύπαρκτο, κι αλλιώς ένα Βαθύ Φιλί, παιδί δυο γονιών ερωτευμένων. Αλλιώς πάλι νιώθει ένα Φιλί Στο Μέτωπο, που είναι και πιο συντηρητικό, γιατί αυτό έχει μεν πατρίδα αλλά του λείπουν άλλα πολλά, κι αλλιώς το λεγόμενο και Φιλί Της Προδοσίας, που ξέρει πως το πιο πιθανό είναι, μεγαλώνοντας, να μη θέλει κανείς να το θυμάται…

Το δικό μας Φιλί όμως είναι πολύ ζωηρό, σκανταλιάρικο και κυρίως …αφηρημένο.»

Ο τρίτος τόμος των Ιστοριών για να μη λείπεις όσο θα λείπεις με τίτλο Το φιλί του αγαπημένου, αφηγείται το ταξίδι και τις περιπέτειες ενός φιλιού που στέλνει ο Αγαπημένος στον Αγαπημένο του. Τα εμπόδια που θα συναντήσει το Φιλί στο ταξίδι προς τον προορισμό του, δεν είναι παρά προκλήσεις που απαιτούν την απόδειξη της δύναμης της αγάπης που εκπροσωπεί.

Οι Ιστορίες για να μην λείπεις όσο θα λείπεις του Παρασκευά Καρασούλου, είναι ερωτικά παραμύθια για μεγάλους. Είναι λόγοι παρηγορητικοί αλλά και παρότρυνσης στην επανάκτηση της δύναμης της επιθυμίας και του έρωτα. Ιστορούν τον τρόπο που ζει ο Αγαπημένος την απουσία του Αγαπημένου του, αλλά κυρίως αφηγούνται την παρουσία του έρωτά τους.

Στο Φιλί του Αγαπημένου  (τρίτο  τόμο από τους επτά που πρόκειται να κυκλοφορήσουν στη σειρά) ο ζωγράφος Βασίλης Λιαούρης έντυσε την ιστορία με δώδεκα πρωτότυπα έργα, ζωντανεύοντας εικαστικά το μύθο της.

Κάθε ιστορία εικονογραφείται και από διαφορετικό εικαστικό.

Το σχεδιασμό της έκδοσης επιμελήθηκε ο Ανδρέας Γεωργιάδης.

Προμηθευτείτε το βιβλίο εδώ

Θα μπορούσε να του είχε συμβεί σ’ ένα λεωφορείο εν κινήσει, γεμάτο  ορθίους ενώ γύριζε σπίτι απ’ τη δουλειά ή  σ’ ένα πολυκατάστημα ημέρες Χριστουγέννων.

Θα μπορούσε να  του τύχει στο μετρό σε ώρα αιχμής ή σε μια διαδήλωση τον καιρό της μεγάλης κρίσης. Θα μπορούσε ακόμη  να το ζούσε τη στιγμή που  περνούσε  το απέναντι πεζοδρόμιο για να αγοράσει τσιγάρα· τόσα και τόσα παράλογα χωράνε σε μια λάθος στιγμή.

Βρισκόταν όμως στη μέση μιας ακατανόητης  μάχης, οι σφαίρες ξύριζαν τα γένια του χρόνου του κι ο πόλεμος απαιτούσε το συμφωνημένο αίμα, όταν, όταν ο στρατιώτης John Smith πέταξε έξω από το σώμα του για λίγα μόλις δευτερόλεπτα κι είδε το σφιγμένο του πρόσωπο ξένο με τα ίδια, τα δικά  του μάτια. Έβλεπε τον εαυτό του, τον στρατιώτη John Smith  με παγερή  αδιαφορία· το φόβο του θανάτου να τον ακουμπά στο πρόσωπο σα  σφαίρα που λάθεψε, τους συντρόφους  του  νικημένους από το μάταιο να προσεύχονται σιωπηλά και τους εχθρούς απέναντι, ακατανίκητα  οικείους να καταβροχθίζουν  την  ίδια σιωπή σε άνισες φέτες.

Ήταν στη μέση μιας ήδη χαμένης μάχης· κι αυτό τελικά τον απέτρεψε απ’ το  να καταλάβει πως ήταν ώρα να ξαναγυρίσει στη φθαρτή πατρίδα του.

Ίσως  γιατί δεν  είχε κάπου να  πιαστεί, ένα σημάδι ή έναν λόγο επιστροφής. Έμεινε έτσι  ακίνητος ο στρατιώτης John Smith, ένα φάντασμα  ν’ αναρωτιέται αιωρούμενο, για το ζωτικό χώρο της στιγμής στους αιώνες των αιώνων.

Σε δημιουργικό οργασμό ο εξαίρετος στιχουργός και ψυχή της Μικρής Αρκτου Παρασκευάς Καρασούλος, επιστρέφει με νέο βιβλίο, καινούργια τραγούδια, την παράσταση «Το παιχνίδι των λέξεων» στο θέατρο RADAR και έχει πολλά να μας πει, καλλιτεχνικά, ερωτικά, πολιτικά και αντιπολεμικά

Ο Παρασκευάς Καρασούλος αποτελεί κεφάλαιο για το ελληνικό τραγούδι. Γνωστό αυτό, δεν σας λέω κάτι καινούργιο. Εξαίρετος στιχουργός και ψυχή της Μικρής Αρκτου. Και κοιτάξτε πόσα κάνει αυτό το διάστημα. Μόλις εξέδωσε τον τρίτο τόμο (από τους εφτά που πρόκειται να κυκλοφορήσουν) των «Ιστοριών για να μη λείπεις όσο θα λείπεις» με τίτλο «Το φιλί του αγαπημένου», μια σειρά με ερωτικά παραμύθια για μεγάλους.

Επίσης έβγαλε και το δεύτερο τραγούδι του «Ο κύριος Γκωγκέν» ως προπομπό του νέου άλμπουμ του «Της ομορφιάς το άγριο φιλί» που θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα – μουσική Γκωτιέ Βελισσάρης, ερμηνεία Θοδωρής Νικολάου, ενορχήστρωση Γιώργος Ανδρέου.

Τέλος, παρουσιάζει στο θέατρο RADAR (πλατεία Αγίου Ιωάννη & Πυθέου 93, Δάφνη) στις 8 Απριλίου την παράσταση «Το παιχνίδι των λέξεων» σε δικά του κείμενα και τραγούδια. Ο ίδιος διαβάζει, τραγουδά ο Θοδωρής Νικολάου, συμμετέχει η (15χρονη ερμηνεύτρια!) Μιράντα Ζαφειροπούλου και στην ενορχήστρωση είναι ο Χρίστος Θεοδώρου.

Παραστάσεις, βιβλία καινούργια, τραγούδια, επικείμενος δίσκος… Δημιουργικός οργασμός;
Προσπαθώ να κερδίσω τον χαμένο χρόνο της πανδημίας. Τα χρόνια που προηγήθηκαν, αλλά κι αυτά που μεσολαβούν τώρα έως να αποκατασταθεί η ομαλότητα και η κανονικότητα στις ζωές μας -αν συμβεί ξανά αυτό- ήταν χρόνια δυστοπικά για τον πολιτισμό και τη δημιουργία. Ακύρωσαν προγραμματισμένες κινήσεις, εκδόσεις, κυκλοφορίες, την επικοινωνία των έργων με το κοινό τους. Στη δική μου περίπτωση συγκέντρωσαν υλικό που τώρα μοιάζει πυκνό σε παρουσία, αλλά στην πραγματικότητα είναι η παραγωγή που καθυστέρησε στον προγραμματισμένο και ακυρωμένο χρόνο κυκλοφορίας της.

Μας έδωσε χρόνο η πανδημία;
Δεν είμαι από αυτούς που θεωρούν πως η πανδημία μας βοήθησε να συγκεντρωθούμε εντός μας. Ήταν καταστροφική περίοδος όπως βιώθηκε, ένα πείραμα κοινωνικής επιβολής χωρίς δείκτη προστασίας για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες μας και εχθρικό απέναντι στην τέχνη, αφού απαγόρευε την επικοινωνία της με τον κόσμο, άρα και τη λειτουργική της αξία.

Πώς είναι να διαβάζεις πάνω στη σκηνή, πώς νιώθετε, έχετε τρακ;
Ήταν συνειδητή επιλογή και απόφασή μου να στηρίξω και με την παρουσία μου επί σκηνής αυτή την παράσταση, «Το παιχνίδι των λέξεων», στην οποία καλούμαι να διαβάσω κείμενά μου. Παρ’ όλα αυτά νιώθω πως η δική μου πατρίδα βρίσκεται ανάμεσα στα χαρτιά, στα βιβλία και στη μοναχικότητα του γραφείου μου. Καταλαβαίνετε τι εννοώ. Φανταστείτε πως όταν ήμουν νέος, για να κερδίσω την παράταση της αναβολής μου από τον στρατό, είχα δώσει εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών κι είχα περάσει δεύτερος.

Και;
Πήγα μία μέρα μόνο στα μαθήματα και έφυγα τρέχοντας, συνειδητοποιώντας πως το «επί σκηνής» δεν ήταν προορισμός μου. Ευτυχώς οι «ξεναγοί» μου στο θέατρο RADAR (ο Θοδωρής Νικολάου, ο Χρίστος Θεοδώρου και οι μουσικοί μας) είναι συνεχώς διαθέσιμοι, γενναιόδωροι και ενθαρρυντικοί κι απαλύνουν το τρακ, τη συγκίνηση και τους δισταγμούς που πολλές φορές προκύπτουν μέσα μου σ’ αυτό το όμορφο ταξίδι.

Να τολμήσουμε να κάνουμε τη σύγκριση τι ειδικό βάρος έχει σε ένα τραγούδι ο στίχος και τι η μουσική;
Οι Έλληνες ακόμη και τώρα αγαπούν ένα τραγούδι «γι’ αυτά που λέει» πρώτα απ’ όλα. Στο ελληνικό τραγούδι το ειδικό βάρος του στίχου είναι αυτονόητα μεγαλύτερο από αυτό της μουσικής.

Για ποιους λόγους;
Πρώτον γιατί στην Ελλάδα, χώρα για ιστορικούς λόγους προφορικού πολιτισμού, η ποίηση είχε ανέκαθεν μεγάλη σημασία και ισχυρή παράδοση, δεύτερον, γιατί η ίδια η γλώσσα ρυθμίζει και θέτει πλαίσιο στη μουσική της συμπλήρωση (και μόνο το γεγονός πως στα ελληνικά λείπουν οι μονοσύλλαβες λέξεις εμποδίζει τον δυτικό ρυθμό να αποκτήσει σοβαρή βάση στο ελληνικό τραγούδι) και, τρίτον, είχαμε και συνεχίζουμε να έχουμε, ευτυχώς, πολύ ισχυρές παρουσίες στιχουργών-ποιητών που κατάφεραν να εκφράσουν επαρκώς και σε βάθος το λαϊκό αίσθημα.

«Της ομορφιάς το άγριο φιλί» με νέους (νεαρούς) συνεργάτες. Τι να περιμένουμε;
Έναν κύκλο τραγουδιών με θεματικό άξονα την ομορφιά και τον αγώνα της να επιβιώσει στα δύσκολα χρόνια μας. Είναι μια εργασία που ετοιμάζουμε καιρό με τον νέο ταλαντούχο ερμηνευτή Θοδωρή Νικολάου και η οποία, επιτρέποντος καιρού, θα κυκλοφορήσει το φθινόπωρο. Οι στίχοι είναι δικοί μου, μελοποιημένοι από σημαντικούς συνθέτες όπως την Ελένη Καραΐνδρου, τον Χρήστο Νικολόπουλο, τον Νίκο Κυπουργό, τον Γιώργο Ανδρέου αλλά και τον Γκωτιέ Βελισσάρη που είναι ο Βενιαμίν των συνθετών. Την αγαπώ πολύ αυτή τη δουλειά, την επεξεργαζόμαστε αργά, αλλά λεπτομερειακά, την ενορχήστρωση των τραγουδιών θα υπογράφει ο Γιώργος Ανδρέου και τα τραγούδια-προπομποί, που έχουν κυκλοφορήσει ψηφιακά, νομίζω πως έχουν ήδη αρέσει.

Γιατί διαλέξατε ειδικά τον Πολ Γκογκέν;
Γιατί το έργο και η ζωή του Γκογκέν υπήρξαν η ενσάρκωση της εμβληματικής φράσης του Σεφέρη «να ζεις όπως γράφεις, γιατί αλλιώς θα γράφεις όπως ζεις». Το καλλιτεχνικό του αίτημα πυροδότησε κι οδήγησε τη ζωή του να συναντήσει την υπέρβαση και την ανατροπή στο όριό τους. Πέθανε 55 ετών, πάνω στην αλλαγή του προηγούμενου αιώνα, πιστεύοντας στη μαγική δύναμη της τέχνης να προσεγγίζει την ομορφιά και το μυστήριο της ζωής. Τα περισσότερα τραγούδια σ’ αυτόν τον δίσκο επικοινωνούν υπόγεια με αισθητικές και καλλιτεχνικές μου επιρροές-αναφορές. Έχω μεγάλη χαρά που οι στίχοι του τραγουδιού μελοποιήθηκαν τόσο όμορφα από τον Γκωτιέ Βελισσάρη, ενορχηστρώθηκαν με τόση ευαισθησία από τον Γιώργο Ανδρέου και ερμηνεύτηκαν τόσο αισθαντικά από τον Θοδωρή Νικολάου.

Και «Το φιλί του αγαπημένου»;
«Το φιλί του αγαπημένου» είναι ο τρίτος από τους εφτά τόμους της σειράς «Ιστορίες για να μη λείπεις όσο θα λείπεις». Πρόκειται για ιστορίες με θέμα την ερωτική επιθυμία και την απουσία. Η δύναμη της αγάπης γίνεται η γέφυρα κάθε φορά που υπερβαίνει το ποτάμι του χρόνου και του τόπου που τις χωρίζει. Ο Μάσιμο Ρεκαλκάτι λέει σ’ ένα σχετικό βιβλίο του («Κράτα το φιλί») πως το φιλί είναι η εικόνα που περισσότερο από κάθε άλλη συμπυκνώνει την ομορφιά και την ποίηση του έρωτα. Όπως δεν υπάρχει έρωτας χωρίς τη δήλωση του έρωτα, έτσι δεν υπάρχει κι έρωτας χωρίς το φιλί. Στην ιστορία μου το φιλί του Αγαπημένου προς τον Αγαπημένο του περνά τα πάνδεινα μέχρι να φτάσει στον προορισμό του, μια μικρή Οδύσσεια, όπως ακριβώς κι ο έρωτας στην εποχή μας.

Ποιος είναι ο στίχος σας εκείνος που μας αφήνει να κοιτάξουμε μέσα σας περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον;
Νομίζω η «Μικρή Πατρίδα». Είναι το πιο αυτοβιογραφικό τραγούδι μου κι είμαι τυχερός που αγαπήθηκε τόσο. Περιέχει τους αξιακούς άξονες πάνω στους οποίους κινήθηκε η ζωή μου έως τώρα κι είναι ένα τραγούδι που θα ήθελα κάποια στιγμή να το ακούσω ερμηνευμένο και με τη χαρά και τη χάρη της δικαιωμένης και συνειδητής επιλογής ζωής που περιέχουν οι στίχοι του.

Τι κάνετε εσείς οι στιχουργοί τώρα που τα πνευματικά δικαιώματα βρίσκονται στα τάρταρα; Πώς ζείτε αλήθεια;
Όλο και λιγότεροι καλλιτέχνες ζουν από την τέχνη τους. Είναι μια καινούργια, άτυπη σύμβαση που επιβάλλει το σύστημα, στην οποία η τέχνη γίνεται χόμπι στο κομμάτι των εσόδων για τους δημιουργούς. Οι καλλιτέχνες, κι από αυτούς οι στιχουργοί περισσότερο, πρέπει να αντιμετωπίζουν τα πνευματικά τους δικαιώματα ως ένα ασήμαντο χαρτζιλίκι-δώρο. Το γεγονός αυτό δημιουργεί την εξής επικίνδυνη προοπτική: την αδυναμία αναπαραγωγικής λειτουργίας της τέχνης μας. Ιδιαίτερα για τους νέους δημιουργούς σημαίνει πως πρέπει να κάνουν άλλες δουλειές όχι μόνο για να επιβιώσουν, αλλά και για να αυτοχρηματοδοτήσουν την τέχνη τους. Η ψηφιακή εποχή, αν γρήγορα δεν μπει πλαίσιο και δομές περιφρούρησης, μπορεί να εξελιχθεί καταστροφικά όχι μόνο στο οικονομικό μέρος που αφορά τα δικαιώματα, αλλά στην τέχνη την ίδια όπως την ξέραμε και την απολαμβάναμε αιώνες τώρα.

Δεν έχω καταλάβει, πρέπει τελικά να μιλούν ή να μη μιλούν οι καλλιτέχνες για πολιτικά και κοινωνικά θέματα;
Ναι, αλλά απ’ ό,τι φαίνεται μόνο όταν αυτά που θα πουν αρέσουν και ευνοούν την καθεστηκυία τάξη. Όχι βέβαια όταν δημιουργούν κλίμα αμφιβολίας και αμφισβητήσεων στον κόσμο.

Δηλαδή τι καλλιτέχνες θέλουν;
Η νέα τάξη πραγμάτων θέλει τους καλλιτέχνες αποκλειστικά διασκεδαστές, κάτι σαν σύγχρονους υπνωτιστές του κοινού. Δεν τους αρέσει καθόλου να λειτουργούν ως αυτόνομες μονάδες σκεπτόμενων πολιτών. Αφού διαθέτουν πρόσβαση στο λαϊκό αίσθημα και κουβαλούν επίσης ακόμα κάτι από τον παλιό μύθο της ιερότητας της τέχνης, οφείλουν -κατά το σύστημα- «να γράφουν και να μιλούν όπως ζουν» κι όχι «να ζουν όπως γράφουν».

Μα δεν είναι αυτονόητο ότι όλοι είμαστε εναντίον του πολέμου στην Ουκρανία; Χρειάζεται να το εξηγήσουμε;
Κοιτάξτε. Όλα τα χρόνια που προηγήθηκαν, οι δυνάμεις που θα μπορούσαν δεν ενδιαφέρθηκαν να χτίσουν ένα διεθνές ρωμαλέο αντιπολεμικό κίνημα, όταν και όπως έπρεπε. Τα τελευταία 25 χρόνια έχουν γίνει τόσοι πόλεμοι κι όμως η Αριστερά μετατράπηκε σταδιακά σε τραυματιοφορέα των μαχών φροντίζοντας τα θύματα, αδυνατώντας όμως να παρέμβει αποτρεπτικά στις αιτίες που δημιουργούσαν τις ίδιες τις μάχες.

Ειδάλλως τι θα γινόταν;
Θα το σκέφτονταν πολύ οι κοσμοκρατορίες να προχωρήσουν σε πολεμικές συγκρούσεις, αν γνώριζαν πως είχαν απέναντί τους ένα δυνατό και μαζικό παγκόσμιο αντιπολεμικό κίνημα. Δεν θα μπορούσαν να νομιμοποιήσουν εύκολα τον ανταγωνισμό τους με πολέμους. Τώρα καλούμαστε να υπερασπιστούμε τα αυτονόητα. Δεν συγχωρεί τα λάθη η Ιστορία.

Νιώθετε πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη αδιαφορεί ή και μισεί τον πολιτισμό;
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ακολουθεί την πολιτική όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων στη χώρα μας, που έπρατταν με την πεποίθηση πως ο πολιτισμός δεν φέρνει ψήφους, είναι ένας χώρος δύσκολος γιατί δεν είναι απόλυτα ελεγχόμενος και δεν διαθέτει κεντρική και αξιόπιστη κομματική γραφειοκρατία. Αρά οι δομικές παρεμβάσεις στις πολιτιστικές υποθέσεις δεν υπήρξαν ποτέ προτεραιότητά τους. Ποτέ δεν υπήρξε μια πρωτοβουλία για να διατυπωθεί μια ολοκληρωμένη Χάρτα πολιτιστικών παρεμβάσεων στην Ελλάδα, με βάση τα άλυτα ζητήματα που ακόμη χάσκουν στους διάφορους τομείς, αλλά και ένα όραμα που θα προστάτευε και θα αιμοδοτούσε τη συνέχεια της πολιτιστικής δημιουργίας. Τώρα που ζούμε μάλιστα και την εποχή της «ιδρυματοποίησης» του πολιτισμού, έχουν όλα αφεθεί στα ιδιωτικά Ιδρύματα και στη φιλοτιμία των ιδιωτών χορηγών. Προσωπικά δεν με ενδιαφέρει αν μια κυβέρνηση μισεί ή αδιαφορεί για τον πολιτισμό, όσο αν μια χώρα και το πολιτικό της σύστημα αξιολογούν τον πολιτισμό ως κεντρική επιλογή τους.

Έχουμε τελικά πρόβλημα δημοκρατίας στην Ελλάδα;
Η δημοκρατία, είναι υπόθεση ενεργών πολιτών. Προϋποθέτει τη συμμετοχή, τον διάλογο, τον αυτοπεριορισμό προκειμένου να προστατευτεί η πολιτική αυτονομία της κοινωνίας. Πρόβλημα δημοκρατίας αντιμετωπίζει ολόκληρη η Δύση γιατί έβαλε την οικονομία μπροστά από την πολιτική. Και τώρα τρέχει και δεν φτάνει. Για να λειτουργήσει η δημοκρατία, απαιτείται επίσης συγκροτημένη αντιπολίτευση και θεσμοί περιφρούρησης του πολιτικού διαλόγου, όχι χειραγωγικοί μηχανισμοί και ιδεολογικές τρομοκρατήσεις. Οπως προχωρούν τα πράγματα σήμερα, το μόνο που δεν συζητάμε είναι τι είδους δημοκρατία θέλουμε και αν είμαστε και γιατί ευχαριστημένοι από αυτήν που έχουμε.

Σαν πολλοί ακροδεξιοί δεν έγιναν φιλελεύθεροι το τελευταίο διάστημα;
Η έκφραση «Ακραίο Κέντρο» μου φαίνεται τόσο αστεία – είναι το οξύμωρο πολιτικό σχήμα του καιρού μας. Όπως το να ζητάς να συνεχιστεί και διευρυνθεί ο πόλεμος, για να επικρατήσει η ειρήνη. Έχουμε να δούμε πολλά ακόμα, γι’ αυτό ως πολίτες δεν πρέπει πάντα να εμπιστευόμαστε τα αυτιά μας όσο, και πάνω από όλα, τα μάτια μας.

«…Τώρα μπορούμε πια, μετά από τόσα δράματα και σκοτεινές ιστορικές περιόδους να αναζητήσουμε μια καθολική ανατροπή στη σκέψη και στον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Αν η λογική κι η καρδιά, μας πάνε προς τα εκεί, τότε θα χρειαστούμε τις λέξεις για να επανορίσουμε τους εαυτούς μας και τα προτάγματά μας. Ακόμη κι αν αλλάξουμε το νόημα πολλών λέξεων και τις αναβαπτίσουμε, αυτές θα είναι τα εργαλεία μας».

Δεν χρειάζεται επαίνους, ο χρόνος έχει αποφασίσει εδώ και χρόνια την αξία του (ο χαρακτηρισμός «ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες στιχουργούς» λειτουργεί απλά ως νύξη της διαδρομής του, σημαντικός σταθμός της οποίας είναι η δημιουργία της δισκογραφικής και εκδοτικής Μικρής Άρκτου), αυτό που χρειάζεται ωστόσο να σημειωθεί είναι η εξαιρετική διαύγεια της σκέψης του. Με αφορμή «Το παιχνίδι των λέξεων», την παράσταση στο θέατρο Radar με αφήγηση πεζών κειμένων του και αγαπημένα τραγούδια του, όπως η (ανεπανάληπτη) Μικρή πατρίδα, το Αν, τον Εαυτό του παιδί, τους Δον Κιχώτες, το νέο κύκλο τραγουδιών «Της ομορφιάς το άγριο φιλί», ο Παρασκευάς Καρασούλος απαντά στις ερωτήσεις της HuffPost και μιλά για τον Τόπο, τον Χρόνο και το Πρόσωπο, τη ζωή και την τέχνη, τον Πωλ Γκωγκέν και κυρίως, τις λέξεις.

-Τι είναι οι λέξεις στον ψηφιακό κόσμο; Μήπως έφτασε η στιγμή ενός νέου ορισμού; Έχουν την ίδια δύναμη (στον έρωτα, στην πολιτική, στη δημόσια ζωή) που είχαν πριν, στον αναλογικό κόσμο;

Όχι δεν έχουν. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε; Ζούμε έναν εξουθενωτικό πόλεμο επικράτησης της Εικόνας. Άρα ο Λόγος βρίσκεται αντικειμενικά σε θέση άμυνας, καθώς προσπαθεί να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και να επιβιώσει. Κι αυτό συμβαίνει παγκόσμια. Το ζούμε καθημερινά. Όλο και περισσότερο, νέα τεχνολογικά εργαλεία δεσμεύουν τη σκέψη μας σε εικόνες, διευκολύνοντας φαινομενικά μόνο την επικοινωνία μας αλλά στην πραγματικότητα δημιουργώντας άλαλα υποκείμενα και λόγο αφασικό. Η φαντασία μας, η σκέψη και ο κριτικός νους μας προϋποθέτουν το να μάθεις να κολυμπάς στη μεγάλη θάλασσα των λέξεων για να βρεις εκεί τις λεπτές αποχρώσεις των αισθημάτων, του Κόσμου αλλά και του εαυτού σου. Χρησιμοποιώντας τις λέξεις και κυριολεκτώντας σε μαθαίνεις και δίνεις την δυνατότητα να σε μάθουν κι οι άλλοι.  Στον ψηφιακό κόσμο η υποκατάσταση και μόνο από emotions, από λείψανα λέξεων και φθόγγους αισθημάτων, μας τοποθετεί σε ένα περιβάλλον μετά-ανθρώπου. Σ’ αυτό το περιβάλλον, όλα, προοιωνίζονται χειραγωγημένα, εικονικά, άλαλα και ίδια. Κι οι λέξεις, μια άγνωστη και μακρινή χώρα. Στο χέρι μας όμως είναι να μην συμβεί αυτό. Να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στο πριν, στο τώρα και στο μετά.

-Τι μπορεί να αποδυναμώσει τις λέξεις -τρυφερές και βάρβαρες; Και τι να τις ενδυναμώσει;

Τί μεγαλώνει ένα παιδί; Και τί το καθηλώνει για πάντα στην παιδική του ηλικία; Νομίζω η όρεξη για ζωή το ενηλικιώνει και ο λαβύρινθος των φόβων εμποδίζει την ανάπτυξή του. Το ίδιο συμβαίνει και με το λόγο και τις λέξεις: Ο πολιτισμός που δημιουργήσαμε και ζούμε στη Δύση, ο γονιός μας δηλαδή, είναι ένας πολιτισμός στηριγμένος στο δράμα, στην ενοχή, στην τιμωρία και στο φόβο. Η χαρά και η χάρη της ζωής υποδουλώθηκαν από τον τρόμο του θανάτου, η ευτυχία στη ζωή αντικειμενοποιήθηκε κι έγινε μετρήσιμο υλικά μέγεθος ενώ είναι στην πραγματικότητα είναι αμέτρητο και μαγικό. Οι φόβοι όμως και τα δράματά μας, μισούν τις λέξεις κι αγαπούν την σιωπή. Γιατί οι λέξεις ορίζουν και είναι αποκαλυπτικές καθώς οδηγούν μοιραία στην αυτογνωσία. Από την άλλη, η όρεξη για ζωή, η χάρη και η χαρά της, ενδυναμώνουν τις λέξεις δημιουργώντας την επιθυμία, τη διεκδίκηση και τη βαθύνοια, αφού μπορούν να τις περιγράψουν και να τις θεμελιώσουν.

Η επόμενη επανάσταση, εγώ πιστεύω, θα είναι μια επανάσταση με κέντρο τη διεκδίκηση της ευτυχίας και της χαράς του ανθρώπου. Τώρα μπορούμε πια, μετά από τόσα δράματα και σκοτεινές ιστορικές περιόδους να αναζητήσουμε μια καθολική ανατροπή στη σκέψη και στον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Αν η λογική κι η καρδιά, μας πάνε προς τα εκεί, τότε θα χρειαστούμε τις λέξεις για να επανορίσουμε τους εαυτούς μας και τα προτάγματά μας. Ακόμη κι αν αλλάξουμε το νόημα πολλών λέξεων και τις αναβαπτίσουμε, αυτές θα είναι τα εργαλεία μας.

-Μόλις κυκλοφόρησε «Το φιλί του αγαπημένου», τρίτος τόμος από τον κύκλο «Ιστορίες για να μην λείπεις όσο θα λείπεις», οι παραστάσεις «Το παιχνίδι των λέξεων» είναι σε εξέλιξη, υπάρχει ένα καινούργιο τραγούδι «ο κύριος Γκωγκέν» από τον επερχόμενο δίσκο σας -γιατί στρέφετε το βλέμμα στον Γκωγκέν;- με άλλα λόγια, βρίσκεστε σε μία παραγωγική περίοδο.

Ο Πωλ Γκωγκέν ζούσε υπηρετώντας την Τέχνη του. Σήμερα η Τέχνη υπηρετεί τις ζωές μας- δεν περιέχει ανατροπές, προβληματισμούς. Δεν λειτουργεί ως ζώπυρο των βιωμάτων μας. Ο θαυμασμός μου για το έργο αλλά και την ανατρεπτική του ζωή του ζωγράφου οδήγησαν τον στίχο. Αν υπάρχει Τύχη, αυτή με έφερε κοντά και δίπλα στους υπόλοιπους συντελεστές που έκαναν τους στίχους αυτούς τραγούδι: Στον Γκωτιέ Βελισσάρη που τόσο ευθύβολα τους μελοποίησε, στον Γιώργο Ανδρέου που υπογράφει την ενορχήστρωση του τραγουδιού, και φυσικά στον Θοδωρή Νικολάου που τόσο αισθαντικά το ερμήνευσε. Τελικά υπάρχει τύχη κι εγώ υπήρξα όντως τυχερός.

Θοδωρής Νικολάου – Παρασκευάς Καρασούλος φωτο: KOKKALIAS NIKOS

Η κυκλοφορία του τραγουδιού τώρα, συνέπεσε με την έναρξη μιας εκδοτικής δραστηριότητάς μου, που μοιάζει πυκνή αυτήν την περίοδο, αλλά στην πραγματικότητα περιγράφει την προσπάθεια να κερδηθούν τα χαμένα χρόνια της πανδημίας. Για να τρομάξουμε το φόβο του θανάτου πρέπει οι φοβισμένες ζωές μας να τραγουδήσουν ξανά, να διαβάσουν όμορφα βιβλία, να δουν σημαντικές παραστάσεις κι εκθέσεις, να γεμίσει ο Κόσμος μας με έργα ανθρώπινα μεγαλύτερα στη σκιά τους από τις χειραγωγημένες ζωές μας. Μακάρι να συμβεί αυτό. Ο,τι μπορεί να προσφέρει ο καθένας, είναι σημαντικό όμως, να το προσπαθήσουμε.

-Έχετε γράψει στίχους που μελοποιήθηκαν από σημαντικούς συνθέτες και έγιναν τραγούδια που αγαπήθηκαν με τη φωνή εξίσου σημαντικών ερμηνευτών. Ποιές είναι οι συναντήσεις που με την απόσταση του χρόνου θεωρείτε ότι υπήρξαν καθοριστικές στην πορεία σας;

Νομίζω πως η καθοριστική για την πορεία μου στιγμή, ήταν όταν δημιούργησα με τον ζωγράφο Ανδρέα Γεωργιάδη την Μικρή Άρκτο, κι ένιωσα το μεγάλο δώρο της ελευθερίας: μπορούσα πια να διαμορφώσω το καλλιτεχνικό μου αίτημα και σήμα, μακριά από τα «πρέπει» και τα «μη» της μουσικής βιομηχανίας. Αυτή είναι η αλήθεια. Αν δεν υπήρχε η Μικρή Άρκτος, ίσως να είχα τεθεί στο περιθώριο ή να είχα σταματήσει να γράφω τραγούδια. Το κλίμα της εποχής ήταν πολύ τοξικό για μένα. Δεν μου ταίριαζε. Αυτή η επιλογή μου, περιείχε και ρίσκο και κόστος μεγάλο, αλλά απ’ ό,τι φαίνεται και οι δύο λέξεις είναι μοιραία συνώνυμες της ελευθερίας μας και της εσωτερικής μας ισορροπίας.

-Τελικά, ο συγγραφέας αφηγείται την ίδια ιστορία σε κάθε πιθανή παραλλαγή; Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σ’ ένα μικρόψυχο καιρό (που ενώ δεν έχει τελειώσει η δοκιμασία της πανδημίας βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν πόλεμο στην Ευρώπη);

Οι εμμονές ενός δημιουργού μπορεί να είναι και οι Αγαθοδαίμονές του. Τον βοηθούν να αποκαλύπτει και να αποκαλύπτεται. Στο δικό μου κόσμο το τρίγωνο που διαμορφώνουν ο Τόπος, ο Χρόνος και ο διάλογός τους με το Πρόσωπο, δεν νομίζω πως θα πάψουν ποτέ να με απασχολούν.

Τώρα για το ρόλο των ποιητών στον μικρόψυχο καιρό μας, επιτρέψτε μου να σας απαντήσω με τους στίχους ενός τραγουδιού μου, από τον κύκλο «Της ομορφιάς το άγριο φιλί».

Τα Μάτια του Ποιητή

(Στίχοι: Παρασκευάς Καρασούλος, Μουσική: Γκωτιέ Βελισσάρης, Ερμηνεία: Θοδωρής Νικολάου)

Στης ιστορίας τις μάχες τις μεγάλες
Ήμουν κι εγώ εκεί και είδα
Τις νίκες φορτωμένες με μπελάδες
Τις ήττες που γυρίσανε σελίδα

Στου έρωτα τις μαύρες τραγωδίες
Ήμουν κι εγώ εκεί κρυμμένος
Τα λόγια τα μεγάλα, παρωδίες
Να τά χει φυλαχτό ο προδομένος

Τα μάτια τον ποιητή πως τον παιδεύουν
καθώς μπορούν το χρόνο να διασχίζουν
τα ανθρώπινα τα πάθη να διαλέγουν
τις ζωές να τραγουδούν
όταν ραγίζουν

Στα όνειρα που ακύρωσαν οι φόβοι
ήμουν κι εγώ εκεί διωγμένος
στο λίγο του ανθρώπου όταν ξεκόβει
απ′ το πολύ που είναι χρεωμένος

Γυρνάω και γερνάω μα δεν βλέπω
το φως που μού ’ταξε η ελπίδα
Καράβι μεθυσμένο επιβλέπω
με δαίμονες γυμνούς στην καταιγίδα

Info

«Το παιχνίδι των λέξεων»
Οι παραστάσεις είτε μέσα από τα τραγούδια είτε μέσα από την αφήγηση πεζών κειμένων του στιχουργού, λειτουργούν ως ένα παιχνίδι με άξονες το λόγο, τη μουσική και το τραγούδι, αναδεικνύοντας τα συμπαγή λυρικά τοπία και τους ενιαίους ποιητικούς κόσμους του δημιουργού τους.

Θέατρο Radar, Πλατεία Αγίου Ιωάννη & Πυθέου 93, Δάφνη, Σταθμός Μετρό «Άγιος Ιωάννης», 11 και 18 Μαρτίου –  1 και 8 Απριλίου 2022

Διαβάζει ο Παρασκευάς Καρασούλος
Ερμηνεύει ο Θοδωρής Νικολάου
Συμμετέχει η Μιράντα Ζαφειροπούλου
Ενορχήστρωση Χρίστος Θεοδώρου

Είμαστε όλοι παιδιά του Μίκη. Είμαστε όλοι παιδιά του Μάνου. Οι δυο τους, και μαζί μ’ αυτούς και οι επίγονοί τους, νοηματοδότησαν σταθερά την εποχή που μεγαλώσαμε. Χάρισαν στον ελληνικό πολιτισμό τη σύγχρονη ταυτότητά του, αληθινές αφηγήσεις της αγωνίας του, των οραμάτων και των αναφορών του. Με το καλλιτεχνικό τους έργο και τη δημόσια παρουσία τους, διαμόρφωσαν και υπερασπίστηκαν το έντεχνο ελληνικό τραγούδι. Το τραγούδι που λειτούργησε και εξακολουθεί να λειτουργεί με κυρίαρχο αίτημά του το καλλιτεχνικό, στηρίζοντας την γλώσσα και την ιστορία του τόπου αυτού – αυτό το είδος τέχνης που η επικρατούσα σήμερα κουλτούρα του ναρκισσισμού και της βιομηχανοποιημένης διασκέδασης, εχθρεύεται περισσότερο κι από τα κρίματά της.

Κατέθεσαν στην Τράπεζα του Μέλλοντος σπουδαία έργα ώστε να αντλεί για δεκαετίες μετά τη φυγή τους ο ελληνικός λαός, μνήμες συλλογικών μύθων και ίχνη δρόμων αξιοπρέπειας και εθνικής συνείδησης. Και με τη δημόσια παρουσία τους υπέδειξαν πως ο καλλιτέχνης κρίνεται ως «όλον», για το σύνολο της προσφοράς του στη χώρα του, και ως δημιουργός αλλά και ως πολίτης. Γι αυτό κι είχαν και οι δύο απέναντι τους κατά καιρούς ως ισχυρούς αντιπάλους τους κόμματα που έρχονταν και παρέρχονταν σε αντίθεση με τη δική τους σταθερή παρουσία στις καρδιές των Ελλήνων, μηχανισμούς κομματικούς που θεωρούσαν και θεωρούν απειλή για τον κανόνα τους, το λαϊκό έρεισμα και τη δύναμη του λόγου και πράξης των σημαντικών καλλιτεχνών.

Κυρίως όμως τόσο ο Μάνος όσο και ο Μίκης, ξεπέρασαν τη Μοίρα τους. Και γι’ αυτό ίσως αγαπήθηκαν τόσο. Κι όχι για μια στιγμή μόνο. Έγιναν δηλαδή οι ίδιοι δημιουργοί Ιστορίας, ακολουθώντας τα ίχνη της Γενιάς του ’30, συνομίλησαν απευθείας ως καλλιτέχνες – πρόσωπα με τον Χρόνο που έζησαν και διεκδίκησαν τη θέση τους στον Τόπο που αγάπησαν. Κι αυτό είναι ίσως η σπουδαιότερη παρακαταθήκη που μας κληρονόμησαν σε μια εποχή που μικραίνει τις ανθρώπινες δυνάμεις και δυναμικές αφαιρώντας την δυνατότητα ιστορικής παρέμβασης και δημιουργίας.

Είκοσι επτά χρόνια μετά τον θάνατο του Μάνου, η χώρα αυτές τις μέρες πενθεί με παλλαϊκό τρόπο τον Μίκη. Με τα τραγούδια του αλλά και ανασύροντας μνήμες και εικόνες του, από στιγμές που αποτελούν πια περιουσία όλων.

Αυτή η συναυλία του Άξιον εστί το 1977 στον Λυκαβηττό, με το συνωστισμένο πλήθος να τραγουδά τους στίχους του ποιήματος, είναι επιτρέψτε μου να πιστεύω η εικόνα της «καλής Ελλάδας». Μιας Ελλάδας που έστω για μια στιγμή θέλησε να ξεπεράσει τη Μοίρα της τραγουδώντας την πίστη της στην Ομορφιά.

Κι αν δημιουργεί αμηχανία σε διάφορους «παροικούντες την Ιερουσαλήμ», η τόσο μεγάλη λαϊκή απήχηση του Μίκη, ας σκεφθούν τι θα σήμαινε η αποκαθήλωση από το εικονοστάσι του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού των μορφών του Μίκη, του Μάνου, της Γενιάς του ’30, των επιγόνων τους, αλλά και όσων ακόμη και σήμερα συντηρούν παλεύοντας με τα κύματα, τις αναφορές τους. Τι θα έμενε άραγε;

Κι αν υπάρχει ένας λόγος για να αναφερόμαστε στον Μάνο όταν αναφερόμαστε στον Μίκη και στον Μίκη όταν μνημονεύουμε τον Μάνο, είναι γιατί ακριβώς αυτή η εποχή δεν σηκώνει άλλους διχασμούς, ούτε ψεύτικες αντιπαλότητες. Απαιτεί μια Ελλάδα αποφασισμένη να ξεφύγει από τη Μοίρα της! Έστω και για μια στιγμή.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΚΑΡΑΣΟΥΛΟΣ
5 Σεπτεμβρίου 2021

Τα Καινούρια ρούχα του βασιλιά, ένα από τα πιο διαχρονικά και δημοφιλή  παραμύθια του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, που επέλεξε  να παρουσιάσει για τη θεατρική σαιζόν 2019-2020 ως πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης  στο Θέατρο Αλίκη, με μια ομάδα γνωστών και αγαπημένων  συντελεστών, είχαν στόχο  να  γεμίσουν με  γέλιο,  μαγεία και  ποίηση τις καρδιές μικρών και μεγάλων.

Στη διασκευασμένη ιστορία του Βασιλιά, που ανέβηκε   στο  θέατρο Αλίκη μπορούσατε να βρείτε: έναν αλαζόνα Βασιλιά, γεμάτο έπαρση και εγωισμό  που ενδιαφέρεται μόνο να φορά  κάθε μέρα καινούργια, ακριβά και εντυπωσιακά  ρούχα. Μια βασίλισσα που κυνηγάει ένα αστέρι για να το κάνει δικό της και καταλήγει… σ’ ένα πηγάδι χωρίς πάτο. Μια πριγκίπισσα στο δικό της κόσμο, ανεπίδεκτη μαθήσεως στα… μαγικά και στην πραγματικότητα. Έναν απατεώνα που βρίσκει την ευκαιρία στην κυριολεξία, να πουλήσει φύκια για μεταξωτές κορδέλες στο βασιλιά. Το γιο του απατεώνα, που θέλει να ξεφύγει αλλά δεν ξέρει πώς. Και φυσικά αυλικούς, υπουργούς και κόλακες της Εξουσίας που συνήθισαν να λένε μόνο «ναι» στο βασιλιά, για να μπορούν να υπάρχουν δίπλα του.  Το μπέρδεμα όλων αυτών σε μια ιστορία με δράση, χιούμορ και πολλά ευτράπελα αναλαμβάνει να λύσει η πραγματικότητα με τη συμμετοχή των ίδιων των θεατών. Και μπορεί μεν  να ακούγεται αλλόκοτη,  αλλά όπως συμβαίνει πάντα στις μαγικές ιστορίες, αν αλλάξουμε πρόσωπα και εποχές, κολλάει μια χαρά και στο σήμερα.

Αυτή την εκδοχή των «Ρούχων  του Βασιλιά» που αγάπησαν μικροί και μεγάλοι, η Μικρή Άρκτος την παρουσιάζει στο κοινό σε μια έκδοση που περιλαμβάνει το θεατρικό κείμενο των Παρασκευά Καρασούλου και Νίκανδρου Σαββίδη αλλά και το cd με τα τραγούδια της παράστασης που συνυπέγραψαν ο Παρασκευάς Καρασούλος (τους στίχους) και ο Μιχάλης Καλογεράκης (τη μουσική) .

Για αυτούς που δεν πρόλαβαν να δουν την παράσταση αλλά και για όσους την απόλαυσαν από κοντά.

Προμηθευτείτε το βιβλίο εδώ

Η αγάπη είναι πάντα αγάπη για ένα όνομα συνδεδεμένο με ένα σώμα.
Massimo Recalcati

Ο δεύτερος  τόμος των Ιστοριών για να μη λείπεις όσο θα λείπεις με τίτλο Τα σύννεφα της θλίψης,  αφηγείται  την προσπάθεια  που καταβάλει ο Αγαπημένος προκειμένου  να αποσυρθούν τα σύννεφα της θλίψης από το σπίτι, δηλαδή την καρδιά του Αγαπημένου του.

Καθώς ο Αγαπημένος νιώθει την απειλή  της θλίψης  να μεγαλώνει  και τη σκιά της  να γίνεται τρομακτικά  επίβουλη για τον Αγαπημένο του,  αποφασίζει να ζητήσει  τη συμβουλή και βοήθεια  του  Κυπαρισσιού, του Μεγάλου Δέντρου της Γνώσης, που ζει αιώνες τώρα στον Κήπο των Ευχών.  Το Κυπαρίσσι θα του προτείνει τον τρόπο να διώξει τα σύννεφα από τον ουρανό του Αγαπημένου του: πρέπει μέσα σε επτά ώρες να φυτέψει επτά τριανταφυλλιές στον Κήπο, καθεμιά αφιερωμένη και σε μια ευχή προς τον Αγαπημένο του, που να μπορεί να την υπερασπιστεί μόνο η δύναμη της αγάπης του.

Όπως συμβαίνει όμως πάντα, τα εμπόδια που θα συναντήσει ο Αγαπημένος  στο δρόμο της επιθυμίας του, δεν είναι παρά προκλήσεις που απαιτούν την απόδειξη  της δύναμης της. Και για εκείνον και για τον Αγαπημένο του.

Οι ιστορίες για να μην λείπεις όσο θα λείπεις του Παρασκευά Καρασούλου, είναι ερωτικά παραμύθια για μεγάλους.  Είναι λόγοι παρηγορητικοί αλλά και παρότρυνσης στην επανάκτηση της δύναμης της επιθυμίας και του έρωτα. Ιστορούν τον τρόπο που ζει ο Αγαπημένος την απουσία του Αγαπημένου του, αλλά κυρίως αφηγούνται την παρουσία του έρωτά τους.

Στα  σύννεφα της θλίψης (δεύτερο τόμο  από τους επτά της σειράς) ο ζωγράφος  Χαρίτωνας Μπεκιάρης  έντυσε την ιστορία με δεκάξι πρωτότυπα έργα του. ζωντανεύοντας εικαστικά το μύθο της.

Κάθε ιστορία πρόκειται να εικονογραφηθεί και από διαφορετικό εικαστικό.

Το σχεδιασμό της έκδοσης επιμελήθηκε ο  Ανδρέας Γεωργιάδης.

Προμηθευτείτε το βιβλίο εδώ

Η αγάπη είναι πάντα αγάπη  για ένα  όνομα συνδεδεμένο με ένα σώμα.
Massimo Recalcati

Τι είναι αυτό που θα μπορούσε να λείπει από τον Αγαπημένο; αναρωτιούνται  οι κάτοικοι του μπάνιου, οι Καθαροί.  Τι είναι αυτό που τον κάνει να σκοτεινιάζει και να μην απολαμβάνει την περιποίηση μας; σκέφτονται τρομαγμένοι το Μπουρνούζι, οι Πετσέτες, το Νερό, το Αφρόλουτρο.

Το Νερό και ο Άνεμος  συνωμοτούν και αναλαμβάνουν να λύσουν το μυστήριο. Του Αγαπημένου δεν του λείπει  τελικά κάτι, του λείπει κάποιος: ο Αγαπημένος του. Κι  οι Καθαροί θα γίνουν η γέφυρα πάνω από το ποτάμι της απουσίας, ώστε να ενωθούν, έστω και μια στιγμή,  οι όχθες των εραστών και πάλι.

Αυτή τη στιγμή της ένωσης, περιγράφει στο Όλα ο άνεμος τα μπορεί  ο Παρασκευάς Καρασούλος. Σε ένα μικρής έκτασης  παραμύθι,  με λυρισμό, χιούμορ, ανατροπές, δικαιώνει  αυτό που λέει ο Μ. Recalcati: «η επιθυμία είναι πάντα ενσαρκωμένη δηλαδή συγκεκριμένη, έχει όνομα άρα και σώμα, μοναδική και πάντα ερωτική».

Οι ιστορίες για να μη λείπεις όσο θα λείπεις, είναι ερωτικά παραμύθια για μεγάλους.  Είναι λόγοι παρηγορητικοί αλλά και παρότρυνσης στην επανάκτηση της δύναμης της επιθυμίας και του έρωτα. Ιστορούν τον τρόπο που ζει ο Αγαπημένος την απουσία του Αγαπημένου  του, αλλά κυρίως αφηγούνται  την παρουσία του έρωτά τους.

Στο Όλα ο άνεμος τα μπορεί (πρώτο τόμο από τους επτά  που πρόκειται να κυκλοφορήσουν) ο ζωγράφος Δημήτρης  Γιαννέλος, ντύνει με  επτά  πρωτότυπα  έργα του την ιστορία, ζωντανεύοντας εικαστικά το μύθο της.

Κάθε ιστορία  πρόκειται να εικονογραφηθεί  και από διαφορετικό εικαστικό.

Το σχεδιασμό της έκδοσης επιμελήθηκαν οι Ανδρέας Γεωργιάδης και Χάρης Βαλσάμης.

Προμηθευτείτε το βιβλίο εδώ

Γιατί ξεκινήσατε να γράφετε στίχους και ποιήματα;
«Είχα ανάγκη από μικρός να ζω με σύμβολα, μεταφορές και μύθους. Μου άρεσε πολύ να φαντάζομαι και μετά να εξερευνώ το βάθος ζωών και πραγμάτων».

Σε ποιον εμπιστευθήκατε πρώτα τους στίχους σας; Τι σας είχε πει, θυμάστε;
«Στον πατέρα μου, ο οποίος μού χαμογέλασε τρυφερά και μου είπε: «Μεγάλο μπελά έβαλες στο κεφάλι σου». Πέρασαν πολλά χρόνια για να καταλάβω τι ακριβώς εννοούσε…».

Ο στιχουργός γράφει τελικά για τον εαυτό του ή για τους άλλους;
«Στην πραγματικότητα, γράφουμε πάντα παρέα με τους πολλούς εαυτούς μας στους άλλους».

Εχετε βρεθεί μπροστά στην αγωνία του λευκού χαρτιού;
«Πολλές φορές».

Πώς την ξεπεράσατε;
«Επιμένοντας να ψάχνω στις μουντζούρες μου και δρόμο και προορισμό».

Επιδιώξατε ποτέ να γράψετε σουξέ;
«Αν εννοείτε επιτυχίες του συρμού, όχι, γιατί μ’ αρέσει να μαγειρεύω ο ίδιος για τους καλεσμένους μου. Ετσι κι αλλιώς όμως, η διαχρονική επιτυχία ενός έργου είναι σε μεγάλο βαθμό ακόμη απρόβλεπτη και απροσχεδίαστη».

Την Τετάρτη 19 και την Πέμπτη 20 Δεκεμβρίου παρουσιάζεται στο Half Note ένα ταξίδι στο στιχουργικό σας σύμπαν: από τη «Μικρή πατρίδα» και «Τον εαυτό του παιδί», μέχρι το «Αν» και το «Δυο μέρες μόνο», καθώς και σε πολλά ακόμη τραγούδια σας. Τελικά, ποιο είναι το πιο αυτοβιογραφικό σας κομμάτι;
«Η «Μικρή πατρίδα». Στο τραγούδι αυτό νομίζω πως κατάφερα να αφηγηθώ με ακρίβεια το ταξίδι μου και το νόημά του».

Τι σας ώθησε το 1996 να δημιουργήσετε τη Μικρή Αρκτο;
«Η ανάγκη μου να διατυπώσω και να υπερασπιστώ μαζί με τους συντρόφους μου το κοινό καλλιτεχνικό μας αίτημα».

Βιβλία, δίσκοι, events, ακροάσεις. Πώς επιβιώνει σε τέτοιους αφιλόξενους καιρούς μια ανεξάρτητη εταιρεία όπως η Μικρή Αρκτος;
«Επιστρατεύοντας το πείσμα, την υπομονή, την επιμονή και πολλές φορές και… το χιούμορ όλης της ομάδας της».

Ο Θέμης Καραμουρατίδης, ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος, η Νατάσσα Μποφίλιου, η Ελεωνόρα Ζουγανέλη, ο Ζαχαρίας Καρούνης και πολλοί ακόμα αναδείχθηκαν μέσα από τις ακροάσεις της Μικρής Αρκτου. Αλήθεια, πώς σας φαίνονται τα σημερινά reality τραγουδιού;
«Νομίζω πως αδικούν την εποχή μας. Στο μέλλον όσοι «πέσουν» πάνω τους δεν θα λένε τα καλύτερα για την αισθητική και τον πολιτισμό μας…».

Σε μια περίοδο κρίσης δεν θα περίμενε κανείς να υπάρχει μεγαλύτερη πνευματική παραγωγή;
«Δεν βιώσαμε την περιβόητη κρίση ως αφορμή πνευματικού αναστοχασμού. Αρα και οι προτάσεις που υπήρξαν δεν θα μπορούσαν εύκολα και σύντομα να τραβήξουν τη ζωή μας μακριά από τον αντιπνευματικό οικονομισμό που την κατέχει».

Γιατί χάσαμε τον δρόμο μας στην ελληνική μουσική;
«Για τον ίδιο λόγο που τον χάσαμε και στις ζωές μας: αρνηθήκαμε τη δυνατότητά μας να νοηματοδοτούμε οι ίδιοι, με πολύτιμο περιεχόμενο, τους κόσμους μας».

Κάποια στιγμή το επίθετο «έντεχνος» έφθασε να κουβαλά ακόμα και αρνητικό φορτίο. Γιατί συνέβη αυτό;
«Γιατί είχαν ανάγκη το σύστημα και η αγορά να δημιουργήσουν καινούργια θύματα και να επιβάλουν τις επιλογές τους. Ακριβώς και μόνο γι’ αυτό».

Με τη δισκογραφία σε τέλμα, με τι μοιάζει σήμερα το ελληνικό τραγούδι;
«Με πληγωμένο λιοντάρι που γλείφει τις πληγές του. Η αγωνία όλων μας είναι να τα καταφέρει να ξαναβγεί βασιλιάς στα δάση των ζωών μας».

Πρόσφατα κυκλοφόρησε η ποιητική συλλογή σας «Polaroid» (εκδ. Μικρή Αρκτος). Επιμένετε στην ιαπωνική ποιητική φόρμα χαϊκού, που αποτελείται από ομάδες των 5, 7, 5 συλλαβών ανά στίχο. Τι σας γοητεύει σε αυτήν;
«Ο αυτοπεριορισμός. Είναι μια ισχυρή και γοητευτική πρόκληση το να προσπαθείς να χωρέσει ένας ποιητικός κόσμος σε 17 συλλαβές, χωρίς να χάσει το περιεχόμενο και τη δύναμή του».

«Ημεροι φόβοι κατοικίδιοι· φρουρούν το φως της ημέρας», γράφετε. Ποιοι είναι οι ήμεροι φόβοι μας σήμερα;
«Να δεσμευθούμε σε μια αγάπη, να συνυπάρξουμε με τους άλλους, να ζήσουμε τη μοναχικότητά μας ήσυχα».

Τι σας κινητοποιεί για να σηκώνεστε από το κρεβάτι κάθε πρωί;
«Το νιαούρισμα και τα χάδια της γάτας μου, που μου υπενθυμίζουν πως υπάρχουν και περιμένουν και ημερήσια όνειρα, όπως και υποχρεώσεις αγάπης».

Ποια είναι η πιο γενναία πράξη της ζωής σας;
«Το ότι εμπιστεύθηκα σε ανθρώπους που επέλεξα ακριβά μέρη της ζωής μου. Δεν το μετάνιωσα ποτέ και είμαι περήφανος γιατί στάθηκε μια δύσκολη αλλά γενναία επιλογή».

* «Mικρή Πατρίδα»: Half Note (Τριβωνιανού 17, Μετς), 19 και 20 Δεκεμβρίου.

Είμαστε χώρες
που αλλάζουν σύνορα
χωρίς πολέμους

Το Χαϊκού η πιο σύντομη, ζώσα μορφή ποίησης στον κόσμο έλκει την καταγωγή της από την Ιαπωνία του Μεσαίωνα. Ποιητική φόρμα που αποτελείται από ομάδες των 5, 7, 5 συλλαβών ανά στίχο, έγινε γνωστή για την αυστηρή οικονομία και την  πυκνότητα λόγου που προϋποθέτει, προκειμένου να διατυπωθεί η ποιητική πρόθεση που  ο ποιητής επιθυμεί να διατηρήσει στις συνειδήσεις των αναγνωστών του.

Προερχόμενος από το τραγούδι, επίσης  στιχουργική δημιουργία με συγκεκριμένη αρχιτεκτονική και οικονομία, ο Παρασκευάς Καρασούλος, επανέρχεται επιμένοντας στην ποίηση  των  χαϊκού μετά τη συλλογή Η στίξη των ημερών που κυκλοφόρησε το 2001, με μια νέα ποιητική συλλογή με τίτλο Polaroid, Ποιήματα Χαϊκού .

«Μαθαίνοντας γι’ αυτό “το λίγο που το καθιστά περισσότερο”,  όπως έλεγε ο Robert Browning,  μαθαίνεις να αυτοπεριoρίζεις αλλά και   να επανακτάς  με τον δικό σου τρόπο την ελευθερία του λόγου σου και το δικό σου όριο μέσα σ’ αυτήν». Η επιλογή της φόρμας του χαϊκού, είναι επιλογή αισθητική, ιδεολογική και πολιτική για τον ίδιο, σε μια περίοδο Κρίσης και της ποιητικής έκφρασης.

Τη συλλογή Polaroid, Ποιήματα Χαϊκού  συναποτελούν  τρεις ενότητες ποιητικές (Εκποίηση, Polaroid και Ίμερος) με συνολικά 71 ποιήματα χαϊκού, διαρθρωμένα σε τρεις διακριτές θεματικές, που προσπαθούν να πειθαρχήσουν μέσα στο αυστηρό πλαίσιο του ποιήματος χαϊκού, εξαντλώντας κάθε υπαρκτό περιθώριο που τους δίνει  ο κανόνας της φόρμας.  Έτσι  ο τίτλος πχ ενός ποιήματος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας  ποιητικής  σύλληψης, η συνέχεια ανάμεσα στα διαφορετικά ποιήματα ορίζει τη  δραματουργική  εξέλιξη μιας ενότητας, ενώ τα σημεία στίξης δημιουργούν εντάσεις και υποδεικνύουν προτάσεις ρόλων.

Στην «Εκποίηση» παρακολουθούμε τη γέννηση έως και  την έκπτωση δύο παράλληλων ζωών, στην ενότητα «Polaroid» αποτυπώνονται στιγμές και εντυπώσεις από διαφορετικούς  Κόσμους ανθρώπων  και στον «Ίμερο», τρίτη και τελευταία ενότητα που καταλήγει τη συλλογή, τη διαδρομή του ερωτικού πόθου ανάμεσα σε δύο εραστές.

Την συλλογή Polaroid, Ποιήματα Χαϊκού  κοσμούν 5 φωτογραφίες της Λίλας Σωτηρίου, που αποτελούν ποιητικές εικόνες- σχόλια των στίχων.

Τον σχεδιασμό της έκδοσης  είχε ο Ανδρέας Γεωργιάδης.

Προμηθευτείτε το βιβλίο εδώ

… Κι όταν μπήκαν στην Πόλη τροπαιοφόροι, αλαλάζοντας και λυσσώντας για εκδίκηση κατάλαβαν πως δεν υπήρχαν τιμαλφή να μοιραστούν, ούτε νικημένοι να εξευτελίσουν. Μονάχα τα κουφάρια τους. Όσοι δεν είχαν σκοτωθεί υπερασπιζόμενοι την Πόλη, πρόλαβαν και φυγάδευσαν τις ψυχές τους μακριά, πέρα από τα κατακτημένα σώματά τους. Όλοι, άνδρες και γυναίκες ήταν πια άψυχα κορμιά, απόντες στην σκλαβωμένη τους ζωή. Άλαλοι και νεκροί κι ας περπατούσαν. Τυφλοί κι ας έβλεπαν. Σαν υπνοβάτες προχωρούσαν. Έπρατταν χωρίς να ζουν. Όσα απ’ τα παιδιά τους οι πολιορκημένοι δεν κατάφεραν να διώξουν κρυφά, τα κοίμισαν για πάντα με δηλητήρια που έκρυβαν οι μάνες βαθιά στον κόρφο τους. Μ’ αυτό τον τρόπο οι νικημένοι αφαιρούσαν απ’ τους νικητές τη νίκη τους. Δεν χάρηκε κανείς κατακτητής την επινίκια τρέλα, την δήωση, τον εξευτελισμό, το  έγκλημα που η διψασμένη οργή του απαιτούσε. Μετά από λίγες μέρες το στρατόπεδο, γέμισε φόβο και πανικό. Απλώθηκαν φήμες  πως η βουβή αντίσταση των νικημένων έκρυβε συνωμοσία, θανατηφόρα κατάρα και μυστική προδοσία και σατανική επιβουλή. Η Πόλη λέει στην πραγματικότητα ήταν μια ζωντανή βόμβα. Κάθε βιασμένη γυναίκα  έφερνε μέσα της αρρώστια βαριά, ικανή να μολύνει τους νικητές σπέρνοντας θάνατο. Ο άνεμος , η γη και το νερό ακόμα και οι πόρτες των σπιτιών  είχαν μολυνθεί από τους πολιορκημένους εκούσια -κι αυτοί, οι κατακτητές, είχαν πιαστεί  σε πανούργα κι ολέθρια παγίδα. Ο ύπνος πρώτος λιποτάκτησε απ τις γραμμές των νικητών. Φλεγόμενα όνειρα και ιδρωμένοι εφιάλτες φώλιασαν στις νύχτες. Μετά έπεσε ξαφνικός πυρετός που παρέλυσε το στράτευμα. Έσπασαν οι γραμμές κι έβλεπες ομάδες στρατιωτών να τρέχουν προς τα βουνά, λες και τους κυνηγούσαν αόρατοι εχθροί. Κι ούτε πλησίαζαν τους ζωντανούς- νεκρούς υποτελείς τους, παρά σκέφτονταν να τους κάψουν ζωντανούς μες στην καταραμένη πόλη τους, σαν τα ποντίκια. Για μέρες όμως άρχισε να βρέχει. Κατακλυσμός κι αρρώστιες. Και τότε είπανε πως η φωτιά δεν πιάνει σε τούτο τον τόπο γιατί την σβήνουν τα αόρατα δάκρια  των νικημένων. Κι έτσι αποφάσισαν να φύγουν οι νικητές. Έφυγαν νύχτα ασέληνη. Σαν κυνηγημένοι. Πέρασαν τα βουνά  με χαλασμένες τις σειρές τους, τρομαγμένες σκιές. Και τότε οι νικημένοι, άναψαν μεγάλες φωτιές και έκαψαν το βιος τους και τα χώματά τους και τους τάφους των προγόνων τους και τα τείχη που δεν κράτησαν άμυνα -μην μείνει σημάδι της συμφοράς που έζησαν. Και πήραν τον ίδιο δρόμο απ’ τα βουνά, μα όταν το φεγγάρι γέμισε. Πήγαν να συναντήσουν τις ψυχές τους εκεί που ήδη κατοικούσαν. Γιατί σ’ όλη την πολιορκία αυτές ήταν τα άστρα και οι σηματωροί τους …

Όσο κράτησε η αφήγησή  του,  το μάτι μου δεν ξεκόλλησε από το δαχτυλίδι στο χέρι του. Όπως άλλαζε χρώματα  η πέτρα καθώς προχωρούσε η ώρα, προσπαθούσα να θυμηθώ το όνομά της. Ήξερα πως η  εκδοχή του ακουμπούσε την αλήθεια αλλά  αν φωτίζονταν διαφορετικά,  το χρώμα της θα άλλαζε όπως του δαχτυλιδιού του. Το πρόσεξε.

Όταν τελείωσε, με την χροιά κυνισμού που διατηρούσε πάντα η ήρεμη φωνή  του, γύρισε προς το μέρος μου: «Πρόσεξα πως κοιτούσατε το δαχτυλίδι». μου είπε. «Είναι οικογενειακό κειμήλιο. Αλεξανδρίτης η πέτρα. Στην αγορά συχνά συναντάμε συνθετικό αλεξανδρίτη, εργαστηριακά παραγόμενο. Ο φυσικός αλεξανδρίτης είναι πιθανόν η ακριβότερη πολύτιμη πέτρα. Ορυκτό της οικογένειας του χρυσοβήρυλλου. Μεταβάλλει το χρώμα του, ανάλογα με το είδος του φωτός που πέφτει πάνω του. Στο φως του κεριού ο αλεξανδρίτης είναι κόκκινος. Κάτω από μία λάμπα φθορισμού γαλαζοπράσινος.».  Τον κοίταξα στα μάτια.  Χαμογέλασε.  «Ναι, ακριβώς, όπως το σκέφτεστε» πρόσθεσε σα να διάβασε τη σκέψη μου. «Όπως αλλάζει χρώμα η αλήθεια, αναλόγως ποια ζωή τη φοράει».

Και η πικρή  ντροπή της ήττας
κάνει άνοστο τον κόσμο, τον κάνει να ‘ναι όλος ντροπή και πίκρα!
Σαίξπηρ, Βασιλιάς Ιωάννης σκηνή ΙΙΙ,
μτφ. Ερρίκος Μπελιές

Κι όμως. Μερικές φορές είναι ωραίο να χάνεις. Όχι πάντα. Μερικές φορές όμως, μπορεί να είναι έως και απαραίτητο.

Η ήττα σε κάνει να σκεφτείς τα λάθη σου, τις αδυναμίες σου, τις αστοχίες σου. Μια αποτυχία μπορεί κάλλιστα να μετασχηματιστεί σε μια επωφελή και γόνιμη αναστοχαστική διαδρομή ανασυγκρότησης και ανάτασης.

Είναι ωραίο από νωρίς να προετοιμάζεσαι και για τις επερχόμενες ήττες σου. Μόνο τότε μπορείς να χαρείς και να νιώσεις το βαθύτερο μήνυμα που περιέχουν οι νίκες σου. Οι προσωπικές σταυρώσεις και τα πένθη από τις απώλειες, μόνο τότε ακολουθούνται από αναστάσιμες στιγμές και οι χάρες τους μόνο τότε είναι πραγματικά κερδισμένες χαρές.

Οι καθαρές μάχες σ’ αυτό τον αμφίρροπο πόλεμο που λέμε ζωή, περιέχουν και νίκες και ήττες. Το πώς θα διαχειριστείς τις ήττες σου, στο μικρόκοσμο ή μακρόκοσμο της πορείας σου, στην πραγματικότητα περιγράφει και τις πιθανότητες που έχεις να κερδίσεις μελλοντικά τις μάχες που θα έρθουν. Όμως το σημερινό κοινωνικό status, μας μεγαλώνει με την προσδοκία μόνο των επιτυχιών και με την πλήρη απαξίωση των αποτυχιών, όχι μόνο στο επίπεδο της κοινωνικής μας υπόστασης και συναλλαγής αλλά και στις εσωτερικές μας χώρες. Ο επιτυχημένος άνθρωπος του 21^ου αιώνα έχει στεφανωθεί τις νίκες του αρχίζοντας από τα πτυχία του και φθάνοντας στα likes του προφίλ του στο FB, περνώντας από τις αποτυπώσεις των υλικών του κεκτημένων και καταλήγοντας στη σκυταλοδρομία των συναισθηματικών του κατακτήσεων.

Ο αποτυχημένος, ζει στο περιθώριο των πόλεων, των κοινωνικών μαχών, του έρωτα και της μοναξιάς.

Στην σύγχρονη πολιτική κανείς ποτέ δεν αποδέχεται την ήττα. Όπως λέει κι ο Σαίξπηρ «η πικρή ντροπή της ήττας, κάνει άνοστο τον κόσμο». Ακόμη και τις εκλογές να χάσει ένας πολιτικός σχηματισμός, κάτι θα βρει να απαλύνει ή να εξωραΐσει την ήττα του. Ακόμη κι αν ηττηθούν οι αξίες, οι ιδέες και τα οράματα, οι πολιτικοί θα γεννήσουν –μ’ αυτόν τον μοναδικό τρόπο που διαθέτουν να αναποδογυρίζουν τις λέξεις και τις έννοιες- μια νέα παράταση, μια καινούργια μάχη, ώστε να μην χρεωθούν, να μην επωμιστούν το αυταπόδεικτο αποτέλεσμα: την ήττα τους. Είναι βλέπεις κι αυτό το καινούργιο σλόγκαν – άλλοθι: «Φτιάξε και εσύ ένα αφήγημα. Μπορείς». Απεύχονται και τρέμουν την θεωρούμενη πίκρα και ντροπή της συντριβής τους αλλά κυρίως το κόστος –προσωπικό ή συλλογικό- των συνεπειών της.  Αλλά περισσότερο  ακόμη, την ειλικρινή συζήτηση για το τί έφταιξε που χάσαμε τη μάχη ή ακόμη και τον πόλεμο.

Και καλά οι πολιτικοί, οι καλλιτέχνες; Είναι σπάνιο πια φαινόμενο, να ακούσεις από χείλη καλλιτέχνη την αυτοκριτική, την παραδοχή πως ένα έργο στην πορεία του δεν πέτυχε, πως ηττήθηκε ο δημιουργός του από τις λέξεις, τις νότες, τις εικόνες που μαζί τους μπορεί μάλιστα και άνισα να πάλεψε. Όλα καλώς καμωμένα, γιατί αλλιώς περιμένει η τιμωρία της άνοστης ήττας και της ντροπής. Παρόλα αυτά, η κρίση και η σύγχυση, βασιλεύουν στην Τέχνη σε όλη την Ευρώπη, αλλά κανείς δεν θεωρεί και τον εαυτό του υπεύθυνο.

Η φιλελεύθερη λογική της ατέρμονης προόδου, της αειθαλούς ανάπτυξης και της αδιάκοπης μεγέθυνσης μοιραία παντρεύτηκε στην εποχή μας, την νίκη και μίσησε την ήττα όσο τίποτε άλλο.

Η όποια ήττα περιλαμβάνει το όριο, ενώ η φιλοσοφία της αδιάκοπης επέκτασης την ασθμαίνουσα και επιταχυνόμενη επιτυχία. Γι αυτό και το παράλογο της όλης θεώρησης δεν μπορεί να τεκμηριωθεί παρά σε υλική βάση. Για τον Άνταμ Σμιθ, η «ενιαία, συνεχής και αδιάκοπη προσπάθεια του κάθε ανθρώπου να βελτιώσει την κατάστασή του» έγινε η «αρχή από την οποία καταρχήν προέρχεται η δημόσια και εθνική, καθώς και η ιδιωτική ευημερία». Παρόλα αυτά η πραγματικότητα αποδεικνύει καθημερινά, πως το πρόβλημα δεν ήταν στο αποτέλεσμα, μα στην ίδια τη μάχη. Στο στόχο, στον τρόπο και στην ποιότητα της όποιας μάχης.

Τα σκέφτομαι όλα αυτά, καθώς η χρονιά που πέρασε με έμαθε με  οδυνηρό τρόπο, πως οι ήττες είναι όχι μόνο πιθανές, αλλά και αναγκαίες για να προχωρήσεις. Ήταν μια χρονιά γεμάτη απώλειες, αναπάντεχους θανάτους, κύκλους που βίαια έκλεισαν, επαγγελματικές ξαφνικές ανατροπές, απροσδόκητες κι ανεπιθύμητες εκβάσεις. Παρόλα αυτά είμαι ακόμη εδώ, πιο σοφός –θέλω να ελπίζω-, πιο ταπεινός –μένει να αποδειχθεί-, πιο πλούσιος –θέλω να πιστεύω- ακριβώς χάρη σ’ αυτές τις ήττες.

Δυσκολοχώνευτες οι ήττες, σίγουρα. Οι προσωπικές ακόμη περισσότερο. Σαν τις ρυτίδες μοιάζουν. Στην αρχή  όλους μας πανικοβάλει η εμφάνισή τους, μετά προσπαθούμε να τις  κρύψουμε ή να τις εξαφανίσουμε. Κι όμως.  Τελικά κάποιες από αυτές όταν τις αποδεχόμαστε και τις αγαπάμε, και μας χαρακτηρίζουν και  μας ομορφαίνουν…

Αρκετές ήταν οι φορές που φοβήθηκα πως αυτός δίσκος δεν θα έφτανε ποτέ στην ολοκλήρωσή του. Όλο και κάποιο εμπόδιο προσχηματικά βρισκόταν μπροστά μας και μετέφερε την έκδοση ένα χρόνο, ένα μήνα, ένα ακόμα βήμα παραπέρα… Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα πως αυτή η καθυστέρηση πέρα από την εύλογη αδυναμία αποχωρισμού όλων μας από το έργο που είχε αποκτήσει τη δική του ζωή πια, ήταν και μια άρνηση ενηλικίωσης της σχέσης μας μαζί του. Ερμηνείες. Όταν οι άνθρωποι προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τα πράγματα και τις πραγματικότητές μας, οι θεοί γελούν. Σχεδόν τέσσερα χρόνια κράτησε αυτή η γέννα. Το ταξίδι έως την Τρίτη έξοδο, έφτασε στον προορισμό του αργά αλλά στην ώρα του. Και σήμερα, παραδίδουμε στην ελληνική δισκογραφία ένα διαμάντι. Και είμαστε πολύ περήφανοι γι αυτό.

Πριν πέντε χρόνια, σ’ ένα κείμενό μου με τίτλο «Το ατραγούδιστο παρόν μας», είχα καταγράψει τη θλιβερή διαπίστωση πως παρότι ζούμε ως κοινωνία, στιγμές τεράστιων ιστορικών μεταβολών, αποφεύγουμε να τις τραγουδάμε. Δηλαδή φοβόμαστε (ή ντρεπόμαστε άραγε;) να μιλήσουμε για τις ζωές μας, για τις ήττες μας, για τα λάθη μας, για τις αγωνίες και τα όνειρα μας. Έτσι όπως φτωχαίνουν οι ζωές μας, όπως χάνουν το χρώμα και την ταυτότητά τους, όπως αποδεχόμαστε να τις ορίσουν άλλοι. «Πιο ένοχη σιωπή δεν έχει ζήσει η τέχνη του τραγουδιού στον τόπο μας…», έγραφα. Στο διάστημα που μεσολάβησε υπήρξαν φωνές και δουλειές που και μίλησαν και όρθωσαν το ανάστημά τους, κι αν ο κόσμος δεν θέλησε να τις ακούσει και να τις δει, πρόβλημά του. Το έθιμό μας να ξεχνάμε να ακούμε τους προφήτες μας, παραμένει εθνικό μας χαρακτηριστικό. Αρκεί που κάποιοι δημιουργοί και ερμηνευτές επέμειναν και πήραν στα χέρια τους τη σκυτάλη.

Η Τρίτη έξοδος των Γιάννη Βασιλόπουλου, Σπύρου Παρασκευάκου, Δήμητρας Σελεμίδου έχει τη δική της φωνή κι είναι αξιοπρόσεκτη ακριβώς γιατί χωρά τόση ζωή μέσα στα τραγούδια της, που τα κάνει «επικίνδυνα» και γι αυτούς που τα γράφουν, και γι αυτούς που τ’ ακούν και κυρίως γι αυτούς που θα τα κουβαλήσουν στο μέλλον μαζί τους, ως δικές τους αισθητικές και συναισθηματικές αφηγήσεις. Γιατί κουραστήκαμε πια, με τα ακίνδυνα τραγούδια που θέλουν να διασκεδάσουν τους φόβους και τους εφιάλτες μας, και τα οποία το μόνο που καταφέρνουν είναι να τους μονιμοποιούν εξωραΐζοντάς τους στην καθημερινότητά μας.

Κι εκεί είναι που κάνουν τη διαφορά οι τρεις οδοιπόροι προς την Τρίτη έξοδο:

Ο Γιάννης Βασιλόπουλος με το στίχο του καταρχάς. Γιατί ο στίχος του Γιάννη Βασιλόπουλου, του δεκαοχτάχρονου μπλόκερ και συγγραφέα, είναι τολμηρός όντας την ίδια στιγμή ποιητικός και λυρικός. Ο Βασιλόπουλος φέρνει κάτι καινούργιο στο ελληνικό τραγούδι αναδεικνύοντας θεματικές και θέματα που φοβήθηκε να τα αγγίξει με τον τρόπο αυτό έως σήμερα ο ελληνικός στίχος. Ο λόγος του είναι απολύτως προσωπικός και βιωματικός και η ματιά του στον Κόσμο και την πραγματικότητα έχει το χάρισμα να απογυμνώνει, να ανατρέπει χωρίς τα παλιά κλισέ και τις καταγγελτικές ευκολίες, ανασυνθέτοντας έναν δικό του Κόσμο, διαφορετικό, γοητευτικό και συμπαγή. Έγραψε αυτά τα τραγούδια από τα δεκαπέντε ως τα δεκαοκτώ του. Κι είχε το θάρρος να εκτεθεί και να κάνει τη ζωή του τραγούδι και το τραγούδι ζωή του. Γι αυτό και ελπίζουμε στο μέλλον να καταθέσει κατ’ αναλογία των χρόνων του το ίδιο και ακόμη πιο σπουδαία ύλη. Δεν έχω κανέναν λόγο να κρύψω τον θαυμασμό, την αγάπη και την πίστη μου στο νέο μου ομότεχνο, όπως δεν δίστασα να το κάνω όταν εμφανίστηκε ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος, που ήταν κι αυτός μια ξεχωριστή και σπουδαία φωνή.

Ο Σπύρος Παρασκευάκος είναι ένας συνθέτης (αλλά και στιχουργός o ίδιος) που πάλεψε πολύ για να φτάσει ως εδώ. Όχι μόνο με τα προσωπικά του φαντάσματα όπως όλοι μας, αλλά κυρίως με την τέχνη του. Για τον Σπύρο -όπως και για τον Γιάννη και τη Δήμητρα- η τέχνη και η ζωή του είναι ένα, ενιαίο και αδιάσπαστο σύμπαν. Πλησίασε τα κείμενα του Γιάννη, χωρίς ανταγωνισμό και φαίνεται αυτό στο τελικό αποτέλεσμα. Μοιάζει σαν να τα έχει γράψει ένας άνθρωπος και, πιστέψτε με, δεν υπάρχει πιο μεγάλη γενναιοδωρία για έναν συνθέτη, από το να μην επιδιώκει να «καπελώσει» τον στίχο, αλλά να υποτάσσεται στις ανάγκες του λόγου, να τον υπηρετεί αναδεικνύοντας τα χρώματα, τα νοήματα και το περιεχόμενο του. Απαιτεί μεγάλη ωριμότητα αλλά και περίσσευμα ταλέντου αυτή η στάση και στο παρελθόν έχουν καταδικαστεί σπουδαία κείμενα από το «λίγο» συνθετών που ήθελαν να δείχνουν μεγαλύτεροι από αυτό που ήταν και δεν δίστασαν να θυσιάσουν στο βωμό του ναρκισσισμού τους στίχους εξαιρετικούς. Ο Σπύρος είναι ένας μάστορας της μελωδίας. Είχαμε χρόνια να καλωσορίσουμε, έναν τέτοιο συνθέτη. Ήδη είναι αναγνωρίσιμη η υπογραφή του και το μέλλον θα την κάνει ακόμα πιο έντονη και σαφή. Έχω μεγάλη χαρά και ενθουσιασμό που ανήκει επιτέλους στην οικογένειά μας.

Άφησα τελευταία τη Δήμητρα Σελεμίδου, γιατί στη Μικρή Άρκτο μ’ αυτή τη σειρά ιεραρχούμε τους ρόλους στο τραγούδι: πρώτα ο στίχος, μετά η μουσική και ακόλουθα η ερμηνεία. Τη Δήμητρα που όταν την είχε ακούσει η Ελένη Καραΐνδρου στα 17 της, την είχε αμέσως εντοπίσει και μας είχε ζητήσει να την προσέξουμε ιδιαίτερα. Και το κάναμε. Και ήταν αυτονόητο γιατί η Δήμητρα διαθέτει όχι μόνο το χάρισμα μιας σπουδαίας φωνής αλλά τον πολιτισμό και την καλλιέργεια μιας σπουδαίας ψυχής. Γι αυτό και μπορεί να ερμηνεύει με τον τρόπο αυτό στα είκοσι της χρόνια, λες και κουβαλά την πείρα και τη γνώση μιας ήδη άρτια εκπαιδευμένης ερμηνεύτριας. Ο τρόπος που αρθρώνει τον λόγο, τα χρώματά της όπως φωτίζουν τους στίχους, το αίσθημα που καταθέτει, η αισθαντικότητά της, δημιουργούν την πίστη μας πως θα αφήσει ισχυρά ίχνη στο πέρασμα της. Η Σελεμίδου μοιάζει σαν «έτοιμη από καιρό». Και είναι.

Τελικά αν καταφέραμε κάτι ελάχιστο στην Μικρή Άρκτο όλα αυτά τα χρόνια που εργαστήκαμε και επιμείναμε στο δρόμο μας, πολλές φορές με χαρακτηριστικό πείσμα και απολυτότητα, χωρίς να υπολογίζουμε τις ενδιάμεσες ήττες μας, τα τεράστια κόστη και κυρίως τις ψυχικές επενδύσεις, είναι το γεγονός πως συμβάλλαμε στο να υπάρξει συνέχεια στο ελληνικό τραγούδι μέσω της παρουσίας μας, στηρίζοντας νέους δημιουργούς και ερμηνευτές που άξιζαν τον κόπο και το απέδειξαν.
Και να που τώρα, μετά τους θαυμαστούς Μιχάλη και Παντελή Καλογεράκη και το δίσκο τους Προσωπικό, τρία ακόμα παιδιά της 4ης Ακρόασης εκδίδονται από τη Μικρή Άρκτο. Κι ακολουθούν σε λίγο καιρό τρεις ακόμη νέοι ερμηνευτές, ο Θανάσης Βούτσας, η Πολυξένη Καράκογλου και ο Δημήτρης Βουτσάς που θα μιλήσουμε στην ώρα τους για το τι καινούργιο φέρει ο καθένας στο ελληνικό τραγούδι.

Είναι υπόθεση δική μας αλλά και όλων μας να μείνουν οι νέοι στο τραγούδι. Να μην γεράσει η τέχνη του. Εμείς θα κάνουμε τα πάντα, όπως πράττουμε εδώ και χρόνια. Να ξέρετε πάντως πως αν δεν στηρίξουμε τους νέους, εμείς, ως κοινωνία θα χάσουμε. Δέκα χρόνια μετά είναι σαφές πως θα χάναμε, αν δεν υπήρχε η Νατάσσα Μποφίλιου. Αν δεν υπήρχε ο Θέμης Καραμουρατίδης. Αν δεν έγραφε ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος.  Αν δεν τραγουδούσε ο Ζαχαρίας Καρούνης. Αν δεν συνέθετε ο Δημήτρης Μαραμής. Αν δεν δισκογραφούσε ο Ηλίας Βαμβακούσης. Αν δεν είχαμε τα τραγούδια του Αλέξανδρου Εμμανουηλίδη. Τη φωνή της Ελεωνόρας Ζουγανέλη… Ή κάνω λάθος;

ΥΓ: Αυτό το κείμενο έχει την ένταση και τη συγκίνηση που οφείλει, τόσο λόγω της ημέρας (ημέρα έκδοσης του δίσκου Τρίτη Έξοδος) όσο και εξ αιτίας της σχέσης μου με όλα τα πρόσωπα που αναφέρονται σ’ αυτό. Το μέλλον θα δείξει αν ο ανεμοδείκτης δείχνει σωστά…

Παρασκευάς Καρασούλος
Δευτέρα 12 Ιουνίου 2017